ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Το δεύτερο σε μέγεθος ποτάμι της Αιτωλοακαρνανίας, μετά τον Αχελώο, είναι ο Εύηνος ποταμός, που πηγάζει απ΄τα βουνά Βαρδούσια (βουνοκορφές Κόρακας και Τσεκούρι, κοντά στην Αρτοτίνα) και χύνεται στον Πατραϊκό Κόλπο, κοντά στο χωριό Γαλατάς, ανατολικά από τη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου. Εκεί βρίσκεται και το χωριό Ευηνοχώρι στο οποίο έχει δώσει το όνομά του.

Κατά τη διαδρομή του δέχεται να νερά ενός πλήθους παραποτάμων με κυριότερους τους Κότσαλο, Πορτιάρη, Φιδάκια και Γιδομαντρίτη.

Στον Εύηνο σώζονται ακόμα αρκετά παλιά πέτρινα γεφύρια, όπως της Αρτοτίβας (το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι της δυτικής Ελλάδας), του Βαλτσορέματος, της Δορβιτσάς, του Πόριαρη, της Κλεπάς, της Μελίγκοβας κ.α. Έχει συνολικό μήκος περίπου 113 km.

Στις αρχές του 21ου αιώνα δημιουργήθηκε η Ευηνολίμνη και ποσότητες νερού από τον Εύηνο μεταφέρονται στον ποταμό Μόρνο με αγωγό για να συμβάλλουν στην υδροδότηση της Αθήνας. Το έργο αυτό έγινε εξαιτίας των αυξημένων αναγκών της πρωτεύουσας σε νερό. Παρά τους ισχυρισμούς της ΕΥΔΑΠ ότι το έργο αυτό «θα λύσει οριστικά το πρόβλημα», η μεταβολή του κλίματος πιθανότατα θα το καταστήσει ανεπαρκές.

Το όνομά του το οφείλει στο βασιλιά Εύηνο, ο οποίος πνίγηκε στα νερά του κυνηγώντας τον Ίδο, που του είχε αρπάξει την κόρη του, την πριγκίπισσα Μάρπησσα.

Είναι γνωστός και με το όνομα Φίδαρης εξαιτίας των διακλαδώσεων που σχηματίζει κατά τη διαδρομή του στα ορεινά της Αιτωλοακαρνανίας, ενώ η αρχαιότερη ονομασία του ποταμού είναι Λυκόρμας.

Είναι γνωστός από την Μυθολογία, αφού το πέρασμα του Ηρακλή από τον ποταμό συνοδεύτηκε από την πάλη του με τον Κένταυρο Νέσσο, πάλη που έγινε όταν ο Νέσσος προσπάθησε να αρπάξει την Διηάνειρα.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του πο¬ταμού ποικίλουν από το ανώτερο τμήμα με την ορμητική ροή , τους μαιάν¬δρους , τα ελατοδάση , τις πεζούλες και τα φαράγγια.

Αρκετά γεφύρια (πέτρινα και μεταλλικά) και συρμάτινες πεζογέφυρες στα πιο όμορφα σημεία της κοίτης του μας δείχνουν τους παλιούς δρόμους , τα περάσματα και τις μετακινήσεις των ανθρώπων αλλοτινών εποχών. Αρχαία , Βυζαντινά αλλά και κυρίως νεότερα μνημεία (μύλοι, νεροτριβές, γεφύρια κ.α.) είναι στοιχεία οικολογικού ενδιαφέροντος, η παραποτάμια βλάστηση αποτελείται από έλατα, καστανιές, κέδρους, πουρνάρια, ιτιές, και πλατάνια.

Παναιτωλικό όρος

Το Παναιτωλικό είναι το ψηλότερο βουνό του νομού Αιτωλοακαρνανίας. Πρόκειται για οροσειρά που καταλαμβάνει την περιοχή από τα βόρεια – κεντρικά έως τα ανατολικά του νομού, κατά μήκος των συνόρων με τον νομό Ευρυτανίας. Καταλήγει στην περιοχή του Αγρινίου και της Τριχωνίδας. Ψηλότερη κορυφή του είναι ο Κατελάνος με υψόμετρο 1.924 m ενώ άλλες σημαντικές κορυφές είναι η Κυρά-Βγένα, η Κόκα, ο Κούτουπας, η Τσόκα, η Κρημνίτσα, ο Άνινος και τα Αραποκέφαλα. Το Παναιτωλικό συνδέεται στα ανατολικά με το όρος Οξυά και στα βόρεια με τα όρη Χελιδώνα και Καλιακούδα.

Tο Παναιτωλικό είναι μια αρκετά εκτεταμένη οροσειρά με πολλές ξεχωριστές κορυφές που ξεκινούν από την περιοχή της λίμνης των Κρεμαστών και φτάνουν μέχρι την Τριχωνίδα. Ο ορεινός όγκος δεσπόζει πάνω από τον κάμπο του Αγρινίου κι είναι το Βόρειο όριο της περιοχής του Απόκλουρου. Οι πλαγιές του καλύπτονται με πλούσια δάση ελάτης και άφθονα νερά. Το Παναιτωλικό είναι ενταγμένο στο δίκτυο Natura 2000.

Στο βουνό υπάρχει πλήθος πεζοπορικών – ορειβατικών διαδρομών που προσφέρονται για επισκέψεις όλη τη διάρκεια του χρόνου. Υπάρχουν διαδρομές διαφόρων επιπέδων δυσκολίας και η ανάβαση σε πολλές κορυφές είναι σηματοδοτημένη από μέλη του Ορειβατικού Συλλόγου Αγρινίου. Ο ΕΟΣ Αγρινίου λειτουργεί και το καταφύγιο που κατασκευάστηκε το 2001 πάνω από το χωριό Περιστέρι σε απόσταση 24,5 χιλιομέτρων από το Αγρίνιο και σε υψόμετρο 1.170 m.

Υπέροχα τα ορεινά χωριά Δρυμώνας, Αμβρακιά, Αργυρό Πηγάδι, Νεροχώρι, Νεροσύρτης, Χαλίκι, Κόνισκα κ.α.

Οροπέδιο Πετροχωρίου

Το Πετροχώρι βρίσκεται στα Ανατολικά της Τριχωνίδας λίμνης, σε ένα οροπέδιο με υψόμετρο περίπου 360 μέτρων, κι είναι γνωστό ως οροπέδιο του Πετροχωρίου. Το ένα άκρο του οροπεδίου αυτού, συνολικού εμβαδού περίπου 2.500 στρεμμάτων, καταλαμβάνει το Πετροχώρι, ενώ το άλλο του άκρο στα Βόρεια καταλαμβάνει η κωμόπολη του Θέρμου.

Το μικρό αυτό οροπέδιο, με τα υπεροχα όσο και μοναδικά εδαφολογικά χρακτηριστικά του, ήταν ανέκαθεν ένας απ΄ τους σημαντικότερους χώρους πρωτογενούς παραγωγής. Τα θαυμάσια οπωροκηπευτικά, τα σιτηρά, οι ελιές, το κρασί κ.α. ήταν τα προϊόντα εκείνα στα οποία επί σειρά εκατονταετιών στηριζόταν η ντόπια αυτάρκεια και βεβαίως η οικονομική ανεξαρτησία. Η οικονομική ανάπτυξη της περιοχής κορυφώθηκε τον 19-ο & 20-ο αιώνα, όταν η καπνοκαλλιέργεια αρίστης ποιότητας εξαγώγιμων καπνών, εκτόξευσε την οικονομία της περιοχής σε ύψη που δεν είχε ποτέ γνωρίσει στο παρελθόν. Περίφημα και περιζήτητα τα μυρωδάτα του Πετροχωρίου, ήταν εξαγώγιμα καπνά που πληρώνονταν στο σκληρό τότε νόμισμα του δολαρίου της Αμερικής.

Αρίστης επίσης ποιότητας ήταν και τα ονομαστά Πετροχωρίτικα κρασιά που κέντριζαν το ενδιαφέρον της αγοράς του Αγρινίου και ξοδεύονταν μέχρι το Πάσχα.

Ο λόφος της Ράχης – το Οροπέδιο της Ράχης

Στα Ανατολικά του Πετροχωρίου, ορθώνεται ο μικρός λόφος της Ράχης, στην κορυφή του οποίου, υπάρχουν αρκετά και συνεχόμενα μικρά οροπέδια, του Παπαγιώργη κοντά στην Παναούλα, της Λιγούλας όπου και η ομώνυμη βρυση, της Τριανταφυλλούλας, των Γούπατων, του Παιγνιδόλακου. Λίγο πιό κάτω και προς το Αστραποβάρεμα τα μικρά οροπέδια του Πρίτσα και Ασβεσταριού.

Ένα χαρακτηριστικό της ενότητας όλων αυτών των οροπεδίων είναι ότι σ΄ αυτά κυριαρχούν οι υπεραιωνόβιες βελανιδιές, γνωστές στους ντόπιους ως Δέντρα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει λίγο μετά την Τριανταφυλλούλα και καθώς πάς προς τα Γούπατα ο τεραστίων διαστάσεων Δέντρος του Παπαλιάβα, ένα πραγματικό μνημείο της φύσης, που αφήνει άναυδο τον επισκέπτη.

Στον λόφο της Ράχης, υπάρχει και η τοποθεσία του Φώτη τα Δέντρα, τοποθεσία στην οποία είχε το λημέρι του την πριν το 1821 περίοδο, ο κλεφταρματωλός Φώτης Σταλίκας.

Στον λόφο της Ράχης είχε κι ο Γεώργιος Καραϊσκάκης τις δυνάμεις του το καλοκαίρι του 1825, κι από εκεί εφορμούσε εναντίον των Τούρκων που ήταν οχυρωμένοι στον λόφο του Παλιόκαστρου.

Ο λόφος Αστραποβάρεμα

Στα Ανατολικά – Νότιο-Ανατολικά του Πετροχωρίου, ορθώνεται επιβλητικός ο λόφος Αστραποβάρεμα.

Το όνομά του πήρε ο λόφος, απ΄ το γεγονός ότι έπεφταν εκεί πολλές αστραπές. Παλιότερα στον λόφο υπήρχαν αρκετές βελανιδιές, που έφταναν πίσω ως το Ασβεσταριό, όπου ο Λόφος Αστραποβάρεμα, ενώνεται με τον λόφο της Ράχης.

Στην κορυφή του λόφου υψώνονται τεράστιοι πέτρινοι όγκοι. Χαρακτηριστικά σημεία του το τσιοκάρ΄ τ΄ Χαραλάμπ΄, τα κοτρώνια τ΄ Πετσένια, τα μαντριά τα Αλιβέϊκα κ.α., ενώ απ΄ τον Παλιουργιά ανέβαινε παλιά – σήμερα έχει κλείσει – μονοπάτι που μέσα απ΄το Λαόξ΄λου έφτανες στην Ράχη.

Σήμερα ο λόφος καλύπτεται από θαμνώδη κυρίως βλάστηση.

 

Ανάμεσα στους Λόφους Αστραποβάρεμα και Ράχη, ρέει το ρέμα της Μαραβίτσας.

Ο λόφος της Παναούλας

Στα Ανατολικά επίσης του Πετροχωρίου υψώνεται ο λόφος της Παναούλας, η κοιτίδα του Πετροχωρίου κι όχι μόνο. Στην κορυφή του λόφου με την εκπληκτκή θέα προς το χωριό και την Τριχωνίδα, ορθώνεται το εκκλησάκι της Παναούλας, κτίσμα του 1898, που έχτισε ο αείμνηστος Απόστολος Σαγώνας.

Το εκκλησάκι της Παναούλας ορθώνεται δίπλα από κάπιο ανεξερεύνητο Αρχαίο κτίσμα, ενώ εμφανή είναι και πολλά Αρχαία δομικά στοιχεία στην τοιχοποιία του Ναού

Στον λόφο της Παναούλας φέρεται πως πρωτοχτίστηκε το Πετροχώρι σε ακριβή ημερομηνία που δεν γνωρίζουμε. Το χωριό ήταν εκεί μέχρι κάποια χρόνια της Τουρκοκρατίας. Την περόδο της Τουρκοκρατίας, το Πετροχώρι θύμα της μανίας των Τούρκων, κατακαίεται και καταστρέφεται ολοκληρωτικά. Οι Πετροχωρίτες ξαναχτίζουν το χωριό στις τοποθεσίες Κατσιαρή, Νεράκια και περί το 1700+ το Πετροχώρι χτίζεται στη σημερινή του θέση.

Ο λόφος της Παναούλας έχει και Αρχαιολογικό ενδιαφέρον, αφού εκεί έχει εντοπιστεί ανεξερεύνητος Προϊστορικός Οικισμός της Μεσοελλαδικής περιόδου.

Λόφος Πρόραχη

Στα Βόρεια του Πετροχωρίου, υψώνεται ο μικρός θαμνόφυτος λοφίσκος της Πρόραχης, φυσικό σύνορο του Πετροχωρίου με το Θέρμο και την Αγία Σοφία.

Ο Λόφος έχει ιστορική αξία, αφού εκεί το 1825 οι δυνάμεις του Γεωργίου Καραισκάκη, έδωσαν μάχη με τις Τούρκικες δυνάμεις που στρατοπέδευαν στο Παλιόκαστρο. Οι Τούρκοι εκεί είχαν φυλάκιο, γνωστό ως Ντάπια, ίχνη της οποίας υπάρχουν ως σήμερα.

Λόφος Παλιόκαστρο

Στα Βόρεια του Πετροχωρίου και σε απόσταση 300 μέτρων απ΄ το χωριό, ορθώνεται ο ιστορικός λόφος του Παλιόκαστρου.

Στο Παλιόκαστρο οι Τούρκοι το 1825 είχαν στήσει στρατόπεδο 2.400 ανδρών κι ήλεγχαν από εκεί τις επικοινωνίες, από και πρός την Ανατολική Στερεά Ελλάδα, ενώ το στρατόπεδο αυτό ήταν και στρατόπεδο ανεφοδιασμού των πολιορκητικών δυνάμεων του Μεσολογγίου.

Το καλοκαίρι του 1825, από 25 Ιουλίου έως 8 Αυγούστου, οι δυνάμεις του Γεωργίου Καραϊσκάκη έδωσαν σειρά μαχών, κι ανάγκασαν του Τούρκους σε φυγή.

Στις 9 Αυγούστου του 1825 το στρατόπεδο του Παλιόκαστρου έπεσε στα χέρια του Καραϊσκάκη κι απελευθερώθηκε το Απόκουρο.

Στους πρόποδες του λόφου, υπάρχει το Κοιμητήριο του χωριού με το ιστορικό εκκλησάκι του Άϊ-Θωμά, το οποίο έχτισε κάποιος κλεφταρματωλός Βασίλης από το Μεγαδέντρο το 1806. Στο εκκλησάκι αυτό έφτασε το 1825 ο Καραϊσκάκης, μετά την κατάλειψη του στρατοπέδου του Παλιόκαστρου, προσκύνησε στην εικόνα του Άι-Θωμά, στο πισω μέρος της οποίας φέρεται πως έβαλε την υπογραφή του. Η εικόνα αυτή φυλάσσεται ως ιστορικό κειμήλιο ως σήμερα.

Ο λόφος όμως του Παλιόκαστρου, παρουσιάζει και Αρχαιολογική σημασία, αφού φέρεται πως στο Παλιόκαστρο υπάρχει ανεξερεύνητη Αρχαία Αιτωλική Οχύρωση που εκτέινεται Βόρεια προς Λαγκάδα, κι ως τον Κοτρωνιά.

Λόφος του Άϊ-Λιά

Στα Ανατολικά του Πετροχωρίου, υψώνεται ο κατάφυτος και με θαμνώδη βλάστηση ο μικρός λόφος του Άϊ-Λιά.

Σύμφωνα με την παράδοση, το όνομά του πήρε ο λόφος, από το εκκλησάκι του Άϊ-Λιά που υπήρχε εκεί, μάλλον όταν το Πετροχώρι ήταν χτισμένο στην Παναούλα, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Το καλοκαίρι του 2020 βρέθηκαν στην κορυφή του λόφου ίχνη κτηρίου που δεν έχει ερευνηθεί, τα χαρακτηριστικά του οποίου φανερώνουν κάποιο Αρχαίο κτίσμα.

Τα ίχνη του Άϊ-Λιά δεν βρέθηκαν ακόμα.

Οροπέδιο Παλιουργιάς

Στα Νότια-Νοτιοανατολικά του χωριού βρίσκεται το μικρό οροπέδιο του Παλιουργιά. Στο ένα άκρο του Παλιουργιά βρίσκονται εδώ και εκατοντάδες χρόνια τα αμπέλια του χωριού. Η σύνθεση των εδαφών, οι κλιματολογικές συνθήκες και το όλο οικοσύστημα ευνοεί την αμπελοκαλιέργεια στο μικρό αυτό οροπέδιο. Η συστηματική χειρωνακτική καλλιέργεια και οι ντόπιες ποικιλίες σταφυλιών, ασπρούδα, μαυρούδι, κοριτσάνος (γουρτ΄σιάνος), κ.α. συνετέλεσαν στην παραγωγή των περίφημων κι ονομαστών σ΄ ολόκληρη την Τριχωνία Πετροχωρίτικων κρασιών, που ήταν περιζήτητα τα χρόνια εκείνα.

Σήμερα, οι παλιές αυτές ποικιλίες σταφυλιών, έχουν εξοβελιστεί και νέες ποικιλίες σταφυλιών (αγιοργίτικο, μοσχάτο, μαλαγουζιά, καμπερνέ, κ.α.) παράγονται σε μεγάλους αμπελώνες, με πιό συστηματικό και μοντέρνο τρόπο. Ο νέος αυτός τρόπος παραγωγής σταφυλιών, αλλά και η λειτουργία στο Πετροχώρι μονάδας Οινολογικής, έχουν αυξήσει την παραγωγή, ενώ και η ποιότητα κρασιών είναι αρίστη.

Στο οροπέδιο του Παλιουργιά και στο νοτιότερο άκρο του έβοσκαν παλιότερα εκατοντάδες γιδοπρόβατα, όταν στο Πετροχώρι ο αριθμός των αιγοπροβάτων υπερέβαινε τις 14.000. Ήταν μιά εποχή που η κτηνοτροφία στήριζε αποτελεσματικά την οικιακή οικονομία.

Στον Παλιουργία σήμερα λειτουργεί μία μονάδα παραγωγής σκυροδέματος, που καλύπτει σε μεγάλο ποσοστό τις ανάγκες σε μπετόν της περιοχής.

Η κοιλάδα της Ξαθής

Στα ανατολικά του Πετροχωρίου, ανάμεσα στους λόφους Ράχη και Μεγαλάκος, βρίσκεται η κοιλάδα της Ξαθής, απ΄ την οποία πηγάζει και το ομώνυμο ρέμα της Ξαθής. Στο κάτω μέρος της κοιλάδας και στην αρχή του κάμπου, βρίσκονται τα Πριοναίϊκα, ο υπέροχος αυτός οικισμός του Πετροχωρίου με τους λιγοστούς πλέον κατοίκους του.

Κοιλάδα Λαγκάδα στην Παναούλα

Ανάμεσα στον λόφο του Άϊ-Λια και στην Τούμπα, βρίσκεται μικρή κοιλάδα γνωστή ως Λαγκάδα.

Κοιλάδα Λαγκάδα στο Παλιόκαστρο

Στα Βόρεια του λόφου του Παλιόκαστρου υπάρχει μικρή κοιλάδα,  γνωστή με το όνομα Λαγκάδα.

Κοιλάδα Παραδείσια

Στα Βόρεια του Πετροχωρίου, πίσω απ΄ τον Άϊ-Θωμά και σε απόσταση 1.500 μέτρων απ΄ το χωριό, υπάρχει η πανέμορφη κοιλάδα Παραδείσια, όπου η ομώνυμη βρύση και το από εκεί πηγάζων ομώνυμο ρέμα που χύνεται στην  Τριχωνίδα.

Τα πλατάνια, οι ιτιές και γενικά το μοναδικό οικοσύστημα στα Παραδείσια, συμπληρώνεται από την επίσης υπέροχη πανίδα της περιοχής. Η κορύφωση του εξαίσιου περιβάλλοντος παρατηρείται την Άνοιξη, όταν τ΄ αηδόνια δίνουν στα Παραδείσια τις συνεχείς κι ανεπανάληπτες συναυλίες τους.

Περίφημη η βρύση στα Παραδείσια, προσφέρεται για να ξεδιψάσει τον όποιο περαστικό διαβατη.

Οι κοιλάδες Μετόχι και Κοπανόραχη

Στα Βορειοανατολικά του καμπίσκου του Φωτμού υπάρχουν οι κοιλάδες Μετόχι και λίγο ποιό Νοτιοανατολικά οι κοιλάδα Κοπανόραχη. Κυριαρχούν οι ελαιώνες και στις δύο αυτές κοιλάδες, ενώ απαντώνται και μερικά εσπεριδοειδή.

Ο Πετροχωρίτικος κάμπος

Ο Πετροχωρίτικος κάμπος, καλύπτει όλο σχεδόν το οροπέδιο του του Πετροχωρίου, ξεκινάει απ΄ το Πετροχώρι και φθάνει ως το Θέρμο. Ας σημειωθεί ότι ο κάμπος αυτός, δουλευόταν απ΄ τους Πετροχωρίτες και παρήγαγε αγροτικά προϊόντα, πολύ πρίν ιδρυθεί το Κεφαλόβρυσο, το οποίο άρχισε να οικοδομείται λίγο πρίν το 1840.

Ο Πετροχωρίτικος κάμπος χωρίζεται στον επάνω (“απάν’ )”και στον κάτω κάμπο. Η άρδευση των δύο κάμπων, πάντα προβληματική και ελλειπής, δεν εμπόδιζε τους φιλοπρόοδους κι εργατικότατους Πετροχωρίτες να παράγουν όλα σχεδόν τα αγροτικά προϊόντα που απαιτούνταν για τη διαβίωση των νοικοκυριών τους. Η αρίστης ποιότητας παραγωγή των αγροτικών προϊόντων του Πετροχωρίτικου κάμπου, κάλυπτε τις ανάγκες διαβίωσης των Πετροχωρίτικων νοικοκυριών, ενώ η παραπανίσιες ποσότητες διοχετεύονταν στα εμπορικά κέντρα.

Ο καπνός ήταν το προϊόν εκείνο, η παραγωγή του οποίου εκτόξευσε στα ύψη την οικονομία του Πετροχωρίου, αφού στην αυτάρκεια των απαραίτητων για την διαβίωση αγροτικών προϊόντων, προστέθηκε το επιπλέον εισόδημα απ΄ τα αρίστης ποιότητας Πετροχωρίτικα καπνά, ποικιλίας μυρωδάτο, που έγιναν περιζήτητα, κι εξάγωνταν στις αγορές του εξωτερικού, κι ενίσχυαν την οικιακή οικονομία, ενώ συνεισέφεραν και στην εθνική οικονομία, αφού οι πληρωμές γίνονταν με το σκληρό εκείνη την εποχή νόμισμα, το δολάριο ΗΠΑ. Η παραγωγή καπνού κυριάρχησε για πάνω από έναν αιώνα.

Κύριες πηγές παροχής νερού προς άρδευση ήταν: η πηγή του Κεφαλόβρυσου και η πηγή του Αρχαιολογικού χώρου Θέρμου. Ο απάν΄ κάμπος, ήταν πιό ευνοημένος αρδευτικά. Ο υπόλοιπος κάμπος τα κατάφερνε, αλλά με γκρίνιες.

Η πεδιάδα του Φωτμού

Ο μικρός κολπίσκος στα Νότια του Μοναστηριού του Φωτμού, φέρει την ονομασία Φωτμός. Η μικρή πεδιάδα που δημιουργήθηκε στον κολπίσκο του Φωτμού, είναι η ευφορότερη πεδιάδα όλων των παραλίμνιων περιοχών της Τριχωνίδας, κι όταν ήκμαζε κι ήταν επανδρωμένο το παρακείμενο Μοναστήρι του Φωτμού, η πεδιάδα αυτή ανήκε σ΄ αυτό. Με το υποχρεωτικό κλείσιμο του Μοναστηριού το 1834 (με το περίφημο περί λειτουργίας των Μοναστηριών διάταγμα του Όθωνα) η κτηματική αυτή περιουσία δεν έμεινε έκθετη. Με επιστολή του ο τελευταίος Ηγούμενος του Μοναστηριού δήλωσε πως ο κάμπος αυτός πρέπει να δοθεί στους Πετροχωρίτες.

Το γεγονός ότι ο κάμπος αυτός βρίσκεται σε σημείο δίπλα στην λίμνη, επέτρεπε πάντα την άρδευσή του απ΄ την λίμνη. Σήμερα μάλιστα που η περιοχή έχει ηλεκτροδοτηθεί, πολλά είναι τα αντλιοστάσια που λειτουργούν για την άρδευση του καμπίσκου αυτού.

Η καλή λοιπόν άρδευση του κάμπου του Φωτμού, σε συνδυασμό με το ότι ο κάμπος αυτός είναι ολόγυρα κλεισμένος από τους λοφίσκους του Σκίνου και της Κοπανόραχης, καθιστούν τον κάμπο αυτό απρόσβλητο από τους Βόρειους ανέμους,  γι αυτό και ήταν πάντα πρωϊμότερα τα υπέροχα κηπευτικά του Φωτμού, πρωϊμότερα και τα φρούτα του.

Στον Φωτμό ήταν πάντα τα λιγοστά Πετροχωρίτικα περιβόλια εσπεριδοειδών, οι πρώϊμοι κήποι, τα πρώϊμα φρούτα. Σήμερα στον κάμπο του Φωτμού, τα περιβόλια είναι λιγοστά, με υπέροχα λεμονο-πορτόκαλα, ενώ κυριαχεί η ελαιοκαλλιέργεια με το εξαιρετικής ποιότητας λάδι του Φωτμού.

Η πεδιάδα τ΄ Άϊ-Γιώργη

Στα Βόρεια – Βορειοδυτικά του Μοναστηριού του Φωτμού, απλώνεται η μικρή αλλά ευφορότατη πεδιάδα του Κείθε Άϊ-Γιώργη. Ανταγωνίζονταν πάντα οι δύο αυτοί μικροί παραλίμνιοι καμπίσκοι του Φωτμού και του Κείθε Άϊ-Γιώργη στην ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων.

Το όνομά του ο καμπίσκος πήρε από το παρακείμενο ξωκλήσι του Άϊ-Γιώργη. Η οργιάζουσα παραλίμνια βλάστηση, αποτελεί την βασική αιτία της πλουσιότατης ορνιθοπανίδας. Υπέροχες στον Κείθε-Άϊ-Γιώργη, οι Ανοιξιάτικες συναυλίες απ΄ τα αναρίθμητα αϊδόνια, τα γαρδέλια, τις σιταρίθρες, τους σπίνους, τους κούκους, κι άλλα καλλικέλαδα ωδικά πτηνά, που δημιουργούν πανδαισίες ακουσμάτων, κι ευφραίνουν τον διαβάτη.

Η παραλία Άμμος

Στα Νότια του Μοναστηριού του Φωτμού και σε απόσταση 800 περίπου μέτρων, ή στα Δυτικά του Πετροχωρίου κατηφορίζοντας προς την Τριχωνίδα λίμνη και σε απόσταση 2 περίπου χιλιομέτρων, βρίσκεται η παραλία Άμμος, η ομορφότερη παραλία της Τριχωνίδας, η οποία αποτελεί τον κύριο πόλο έλξης τουριστών απ΄ όλο τον κόσμο καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους.

Την πολύ όμορφη αυτή παραλία, την καθιστά μοναδική η υπέροχη λεπτή άμμος και το αρκετά μεγάλο για παραλία λίμνης πλάτος της.

Την συνέχεια της παραλίας και προς το μέρος της στεριάς απαρτίζει μικρός ελαιώνας. Από εκεί και μετά αρχίζει να υψώνεται ο κατάδυτος από θαμνώδη βλάστηση λόφος του Πετροχωρίου.

Η παραλία αυτή και παρά το ότι η προσπελάσιμότητά της δεν είναι καλή, παρουσιάζει σημαντική επισκεψιμότητα καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους. Πολλοί είναι οι Ευρωπαίοι κυρίως τουρίστες που επισκέπτονται την παραλία και μένουν εκεί επί εβδομάδες. Πολλοί επίσης είναι και οι εγχώριοι τουρίστες – επισκέπτες που επισκέπτονται και διαμένουν στον άμμο για τα καλοκαιρινά τους κυρίως μπάνια.

Στην παραλία γίνονται διάφορες αθλητικές δραστηριότητες, όπως διάφορα ναυταθλητικά αγωνίσματα, αλεξίπτωτο πλαγιάς κ.α.

Η παραλία διαθέτει όλα τα εχέγκυα επί των οποίων   μπορεί και πρέπει να στηριχθεί η αναπτυξιακή προοπτική όχι μόνο του Πετροχωρίου, αλλά της ευρύτερης περιοχής, αφού συνδυάζει σχεδόν όλες τις μορφές τουρισμού, όπως περιβαλλοντολογικός, Αθλητικός, Θρησκευτικός, Ιαματικός, Αρχαιολογικός κ.α.

Άλλες παραλίες

Διάφορες άλλες παραλίες πλαισιώνουν την παραλία Άμμος και βρίσκονται σε μικρή απ΄ αυτήν απόσταση. Είναι η παραλία του Σκρέκη, η παραλία Γέροντες, η παραλία Πόλεση ή Μπόλεση.

Εντός των ορίων της Κοινότητας Πετροχωρίου απαντώνται αρκετές βρύσες, αλλά και πηγές που παλιότερα κάλυπταν υποφερτά τις ανάγκες των γεωργοκτηνοτρόφων κυρίως.

Οι γεωργικές εργασίες δημιουργούσαν μεγάλες ανάγκες ύδρευσης των σκληρά εργαζόμενων Πετροχωριτών, γι  αυτό κι είναι κατάσπαρτες σ΄ όλη την Πετροχωρίτική επικράτεια οι βρύσες και οι πηγές.

Η Βρύση

Στα Νότια του λόφου της Παναούλας, υπήρχε βρύση από πολύ παλιά, με αρκετή ποσότητα νερού, κι η βρύση αυτή ήταν εκείνη που διέθεσε το νερό της, για την  πρώτη ύδρευση του χωριού στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Απ΄ τη βρύση αυτή υδρεύονταν το Πετροχώρι όταν βρισκόταν χτισμένο στην Παναούλα. Στην Βρύση υπήρχε εντοιχισμένη Τούρκικη επιγραφή, που χρονολογείται πριν το 1.700 μ.Χ.

Βρύση Παραδείσια

Σημαντικότατη θεωρούνταν πάντα η Βρύση στα Παραδείσια. Λειτουργούσε ολοχρονίς και κάλυπτε τις ανάγκες ύδρευσης πολλών περιοχών εργασίας. Στην περιοχή είχε δημιουργηθεί ένα μοναδικό Παραδεισένιο οικοσύστημα, γι  αυτό και το όνομα τόσο της ευρύτερης περιοχής αλλά και της βρύσης, Παραδείσια.

Βρύση Λιγούλα

Στην κορυφή του λόφου της Ράχης, πίσω απ΄ την τοποθεσία Δραμπάλα, υπήρχε η βρύση Λιγούλα, με μπόλικο νερό μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού, αργότερα το νερό λιγόστευε.

Η Λιγούλα το καλοκαίρι, κάλυπτε με το ζόρι τις ανάγκες ύδρευσης των τσοπαναραίων, που είχαν τα κοπάδια τους στην Ράχη, κι εκείνη την εποχή, όλα τα γιδοπρόβατα του χωριού βόσκαγαν όλη τη νύχτα στην Ράχη.

Εκεί, είχε φκιάξει τα “καλάνια” του, για να ποτίζονται τα γίδια του, ο Γιάννης Πριόνας, κι ήταν τα καλάνια εκεί μέχρι τουλάχιστον τη δεκαετία του 1980.

Νεράκια

Στα Νοτιοανατολικά της βρύσης στα Παραδείσια υπήρχε η βρύση-πηγή Νεράκια.

Αμπλάδες

Του Χαρίλαου ο Άμπλας

Στο Απάνω Κάμπο, στην τοποθεσία Φαρμακωμένη, στο χωράφι του Γιάννη Σαγρόπουλου (Φαρδίνη) υπήρχε ο πιό πλούσιος άμπλας, γνωστός κι ως του Χαρίλαου ο Άμπλας.

 

Ο Άμπλας στου Συκοφάλα

Στου Μαβρή, στα χωράφια τα Χρυσικαίϊκα υπήρχε ένας άλλος πλούσιος κι αυτός άμπλας, γνωστότερος κι ως ο Άμπλας στου Συκοφάλα (Συκοφάλας ήταν το παρτσούκλι του Δημ. Σπ. Χρυσικού).

 

Ο Άμπλας στου Κράνη

Ένας άλλος άμπλας δίπλα στον αμαξητό δρόμο Θέρμου – Πετροχωρίου και στα δεξιά του όπως κατεβαίνουμε από το Θέρμο πρός το Πετροχώρι, στην τοποθεσία Λωρίδα, υπήρχε ο άμπλας του Κράνη, στο χωράφι του Κώστα Αθ. Μπέσσα (Κράνης).

 

Ο Κουραδάμπλας

Στα δεξιά επίσης του αμαξητού δρόμου από Θέρμο πρός Πετροχώρι στην τοποθεσία Βαμπακιά στην άκρη των χωραφιών Γεωργίου Νικ. Πύρρου και Αναστασίου Γ. Κωτσή υπήρχε ο φτωχός σε νερό άμπλας γνωστός ως Κουραδάμπλας. Κάποιος, απογοητευμένος απ΄ το λιγοστό του νερό, αποπάτησε εκεί, κι ο άμπλας ονομάστηκε έτσι.

Πηγάδια

Ένα πρόβλημα είχε πάντα το Πετροχώρι, κι αυτό ήταν το νερό. Για να καλύψει τις ανάγκες ύδρευσής του το Πετροχώρι, όρυξε δύο πηγάδια. Ένα στην τοποθεσία Πηγάδια ή Πηγάδι και το δεύτερο στην τοποθεσία Τυλίχτρα.

Τα δύο αυτά πηγάδια κάλυψαν τις ανάγκες ύδρευσης του χωριού για πολλές δεκαετίες.

Το πρώτο πηγάδι, αυτό στην τοποθεσία Πηγάδια, ήταν περισσότερο επιμελημένο. Είχε γίνει πέτρινη υπερύψωση, είχε δύο πέτρινες κουρίτες στις οποίες έπιναν νερό τα ζώα, ενώ αργότερα προστέθηκε και χειροκίνητη αντλία. Οι κουρίτες του πηγαδιού ήταν πέτρινες λαξευμένες, είχαν βρεθεί στην Λαγκάδα κι ήταν ευρήματα κάποιου αρχαιολογικού κτίσματος.

Στο πηγάδι της Τυλίχτρας η άντληση νερού γινόταν κύρια με το σατίλι, με μικρό δηλαδή κουβά, κάδο ο οποίος προσδενόταν στο άκρο τριχιάς, ρίπτονταν στο βάθος του πηγαδιού, βούλιαζε στο νερό κι ανασύρρονταν γεμάτος νερό.

Το νερό μεταφέρονταν στα σπίτια με πολλούς τρόπους.

Υπήρχε η ποτίστρα, ειδικό μεταλλικό δοχείο με υδροροή που γέμιζε στο πηγάδι, σηκωνόταν και με επιδέξιο τρόπο τοποθετούνταν απ΄ τις γυναίκες επί κεφαλής. Ανάμεσα στο κεφάλι και στην  ποτίστρα έμπαινε η πεδιλόγα, ειδική πάνινη κυκλική διάταξη που διευκόλυνε την τοποθέτηση της ποτίστρας στο κεφάλι, κάνοντας λιγότερο επώδυνη την μεταφορά.

Υπήρχε η βαρέλα, ξύλινο δοχείο μεταφοράς νερού, που γέμιζε στο πηγάδι και στη συνέχεια ή φορτωνόταν στην πλάτη ή φορτωνόταν σε κάποιο υποζύγιο.

Υπήρχε ο Μπότης, πύλινο δοχείο που ήταν έυθραυστο κι αποφεύγονταν η μεταφορά νερού μ΄ αυτόν. Τον Μπότη τον χρησιμοποιούσαν στο σπίτι για να δροσίσει το νερό.

Τα γκιούμια, ήταν τσίγκινα δοχεία που φορτώνονταν σε κάποιο ζώο, τα γέμιζαν στο πηγάδι και μετέφεραν το νερό στο σπίτι. Τα χρησιμοποιούσαν όταν ήθελαν να μεταφέρουν μεγαλες ποσότητες νερού, για πλύσιμο κ.α.

Παλιοπήγαδο

Το αρχαιότερο απ΄ τα πηγάδια του Πετροχωρίου, το πηγάδι θρύλος, είναι το Παλιοπήγαδο, το εμβληματικό πηγάδι με τη μεγάλη του ιστορία, που βρίσκεται στα Ανατολικά του χωριού, κάτω από έναν τεράστιο πλάτανο.

Το παλιοπήγαδο, βρίσκεται πάνω σε μία παλιά οδική αρτηρία, που οδηγούσε απ΄ το Απόκουρο στην Μακρυνεία. Απ΄ το Παλιοπήγαδο πέρναγε κι ο δρόμος του αλατιού, που οδηγούσε στο Μεσολόγγι. Το Παλιοπήγαδο ήταν εκείνο το πηγάδι που ξεδιψούσε τους διψασμένους διαβάτες εκείνα τα χρόνια. Κι είχε μεγάλη κίνηση ο δρόμος εκείνη την εποχή, μάλιστα λίγο πιο εκεί λειτουργούσε και μικρό μαγαζί, στην παρακείμενη τοποθεσία Μαγαζάκι, κι αυτό το μαγαζί κάλυπτε για πολλά χρόνια τις ανάγκες για ξαποστασιά των κουρασμένων οδοιπόρων.

Το πηγάδι αυτό έχει και ιστορική σημασία, αφού απ΄ το πηγάδι αυτό υδρεύονταν το Τούρκικο στρατόπεδο που βρίσκονταν στο Παλιόκαστρο το 1825, κι έδωσαν μάχες οι Έλληνες υπό τις διαταγές του Γεωργίου Καραϊσκάκη, σε μία προσπάθειά τους να αποκόψουν την ύδρευση του τούρκικου στρατοπέδου.

Το πηγάδι αυτό υπήρχε και πριν την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν ακόμα το Πετροχώρι βρισκόταν στην  Παναούλα.

Μαγκανοπήγαδο της Μαραβίτσας

Ήταν ιδιόκτητο το πηγάδι αυτό της οικογένειας Θωμά Ροδά και χρησιμοποιούνταν μαγκάνι για την άντληση του νερού.

 

Το Καλιακδαίικο πηγάδι

Ήταν ένα πηγάδι ιδιόκτητο της οικογένειας των αδελφών Γεωργίου Σαγώνα (Καλιακδάκη). Κάλυπτε κυρίως τις ανάγκες λειτουργίας του παρακείμενου Καλιακδαίικου λιοτριβιού και όχι μόνο.

Περί το 2008-9 ο Δήμος Θέρμου ολοκλήρωσε μία σημαντική επένδυση, ανακαινίζοντας το κτήριο του λιτροβειού, διατηρώντας τον παλιό του εξοπλισμό κι έβαλε στο πηγάδι μαγκάνι.

 

Το πηγάδι του παπα-Νίκου Αγρέβη

Ένα ακόμα ιδιόκτητο πηγάδι ιδιοκτησίας του παπα-Νίκου Αγρέβη, χρησιμοποιούνταν απ΄ τον ίδιο για τις καλλιεργητικές του ενασχολήσεις.

 

Στην περιοχή Πηγάδια, και σε απόσταση 10 μέτρων μεταξύ τους, υπήρχαν τρία πηγάδια. Το Κοινοτικό, το Καλιακδαίικο και του παπα-Νίκου.

 

Το Κοινοτικό πηγάδι στην Μαραβίτσα

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η Κοινότητα Πετροχωρίου κατασκεύασε το πρώτο δίκτυο ύδρευσής της. Η ενίσχυση του δικτύου με πόσιμο νερό τους καλοκαιρινούς μήνες κατέστη σύντομα αναγκαία, αφού το νερό της Βρύσης δεν επαρκούσε για τις ανάγκες της Κοινότητας. Κατασκευάστηκε τότε στην Μαραβίτσα νέο πηγάδι, κι έγινε εκεί αντλιοστάσιο που λειτουργούσε με πετρελαιομηχανή, παροχετεύοντας το νερό του πηγαδιού στο υπάρχουν δίκτυο ύδρευσης.

 

Το Κοινοτικό πηγάδι στα Κοτρώνια

Ένα δεύτερο πηγάδι ορύχθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 στην τοποθεσία Κοτρώνια, προς περαιτέρω ενίσχυση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες του δικτύου ύδρευσης του χωριού.

 

Τα πηγάδια της Ξαθής

Στην Ξαθή και στην ιδιοκτησία του είχε ορύξει δύο Πηγάδια ο Ανδρέας Χρυσικός (Αλίβας), ο οποίος καυχιόταν για την ποιότητα του νερού, ειδικά του κάτω πηγαδιού του.

Αρκετές άλλες τοποθεσίες υπάρχουν στο Πετροχώρι με ιδιαίτερη σημασία, ιστορική, οικονομκή, κοινωνική, κι έχει μεγάλη σημασία η αναφορά σ΄ αυτές, έστω κι αν στις νεότερες γεννιές δεν έχουν δοθεί τα απαραίτητα ερείσματα αναφοράς σ΄  αυτές. Αναφέρουμε περιοχές αυτές γιατί πρέπει οι νεώτεροι να γνωρίζουν την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου τους, και η ιστορία κι ο πολιτισμός του Πετροχωρίου εκφράζεται και μέσα από τις περιγραφές ή τις αναφορές των περιοχών αυτών.

Φονόρεμα

Σε απόσταση 500 μέτρων απ΄ το Πετροχώρι στα Νότια του χωριού υπάρχει ρέμα που πηγάζει απ’  τις λοφοσειρές Ράχη κι Αστραποβάρεμα, περνάει απ΄ τον Παλιουργιά, κι είναι γνωστό ως ρέμα του Παλιουργιά και συνεχίζει προς την Τριχωνίδα, κι εκβάλει στην τοποθεσία Γέροντες.

Στο σημείο εκείνο που ο αμαξητός δρόμος από Πετροχώρι προς τα Σιταράλωνα συναντάει το ρέμα του Παλιουργιά, υπάρχει πέτρινη γέφυρα γνωστή ως γέφυρα Φονόρεμα, ενώ το ρέμα του Παλιουργία σε εκείνο το σημείο λέγεται Φονόρεμα.

Εκεί υπάρχει μνημείο της Εθνικής Αντίστασης, αφού εκεί το 1943 οι αντιστασιακές δυνάμεις επιτέθηκαν εναντίον Γερμανικών δυνάμεων, τις οποίες και κατατρόπωσαν. Οι Πετροχωρίτες, μετά τη μάχη αυτή περισυνέλεξαν του νεκρούς Γερμανούς και τους έθαψαν στο Νεκροταφείο του χωριού.

Όταν την άλλη ημέρα οι ενισχυμένες Γερμανικές δυνάμεις, επανήλθαν και υπό μορφήν αντιποίνων έβαλαν φωτιά για να κάψουν το χωριό, ομάδα Πετροχωριτών με επικεφαλής τους Σωκράτη Κ. Στίγκα, Κώστα Χρ. Δημητρίου κ.α. προσήλθαν στον διοικητή της γερμανικής μονάδας κι ανέφεραν πως οι νεκροί Γερμανοί έτυχαν της δέουσας φροντίδας κι είναι θαμμένοι στο Νεκροταφείο του χωριού. Οι Γερμανοί διαπίστωσαν το γεγονός κι έσβησαν αμέσως τις φωτιές, κι έτσι γλύτωσε το Πετροχώρι την καταστροφή του. Κάηκε μόνο ένα σπίτι, το Παγαναίϊκο.

Αλωνάκι

Στην κορυφή του μικρού λόφου πάνω απ΄ το Φονόρεμα υπήρχε μικρό πλάτωμα, αυτή η τοποθεσία λεγόταν Αλωνάκι.

Το αλωνάκι ήταν σημείο συγκέντρωσης πολλών τσοπαναραίων, κυρίως γιδαραίων, αλλά και βουκόλων. Ας σημειωθεί πως γύρω απ΄ τον γειτνιάζοντα Παλιουργιά υπήρχαν πολλά μαντριά, τα Νεαίϊκα, τα Παντλαίϊκα, τα Φλεγγαίϊκα κ.α.

Στο Αλωνάκι είχαν γύρισμα τα μισά τουλάχιστον βόδια του Πετροχωρίου κατά τους χειμερινούς μήνες. Όταν τον Χειμώνα τα βόδια είχαν σταματήσει τα οργώματα, επειδή ως μεγάλα ζώα είχαν μεγάλες ανάγκες διατροφής, είχε το χωριό εφεύρει την εξής διαδικασία. Το χωριό όριζε έναν βουκόλο στον οποίο πήγαινε ο καθένας κάθε πρωί και παρέδιδε για βόσκημα το βόδι του. Σημείο συνάντησης, τα αλώνια τα Σαγωναίϊκα αρχικά, Νοματαίϊκα (Σαγροπλαίϊκα) στη συνέχεια. Ο βουκόλος, οδηγούσε όλα τα βόδια στο αλωνάκι. Εκεί τα ζώα βοσκούσαν ολημερίς και το βραδάκι ο βουκόλος τα συγκέντρωνε και τα οδηγούσε στο χωριό παραδίδοντας το κάθε βόδι στον ιδιοκτήτη του. Ο βουκόλος τότε λειτουργούσε επ΄ αμοιβή. Ονομαστός βουκόλος ο αείμνηστος Γιώργος Μπέσσας (Κεφάλας).

Το μονοπάτι της Αγριληάς

Στα δεξιά του δρόμου προς Σιταράλωνα, στα 300 μ. μετά το Φονόρεμα υπήρχε το μονοπάτι της Αγριληάς. Το μονοπάτι αυτό κατέβαινε προς την παραλία των Σιταραλώνων στην θέση Μωραϊταίϊκα, από εκεί έφτανε στο Ξερόρεμα, πέρναγε στο Βαθύρεμα, κι έφτανε στη Μακρυνεία στην Καψοράχη.

Το μονοπάτι αυτό ήταν μεγάλης σημασίας και συνέδεε το Απόκουρο με την Μακρυνεία, ήταν δε τμήμα του πολύ μεγάλης σπουδαιότητος δρόμου του αλατιού, που συνέδεε το Απόκουρο με το Μεσολόγγι.

Η συνέχεια του μονοπατιού αυτού απ΄ την Αγριληά προς το Απόκουρο, πέρναγε από το Aλωνάκι, ανέβαινε προς Παλιουργιά, πέρναγε στην κορυφή των Κωτσαίϊκων λιοστασιών, έφθανε στην στροφή της Καραϊάνους, έπαιρνε αντίθετα τον ρού του ρέματος της Μαραβίτσας, έφτανε στο Παλιοπήγαδο, πέρναγε στα Μνήματα, στην Φαρμακωμένη, κι έβγαινε στο Κεφαλόβρυσο, εκεί που σήμερα είναι το κτήριο του νέου Λυκείου Θέρμου.

Ας σημειωθεί πως εκείνα τα χρόνια, το Κεφαλόβρυσο δεν ήταν οικισμός. Ήταν ένας τόπος με πολλά νερά, στον οποίο οδηγούσαν τα ποίμνια, γιδοπρόβατα, βόδια, αλογομούλαρα, για νερό οι τσοπαναραίοι.

Το μονοπάτι της Αγριληάς, ήταν εξαιρετικά δύσβατο κι απότομο και λέγανε τότε: “όποιος δεν ανέβηκε την Αγριληά, δεν έχει εμπειρία περπατησιάς”.

Το μονοπάτι της Αγριληάς, ήταν επίσης ένα ιστορικό μονοπάτι, αφού το μονοπάτι αυτό χρησιμοποίησε κατά την αποχώρησή του και το στράτευμα του Φιλίππου Ε΄ του Μακεδόνα το 218 π.Χ. όταν επέδραμε, έπληξε και κατέστρεψε τον Θέρμο, το λίκνο των Αιτωλών. Τις πολύ μεγάλες δυσκολίες διάβασής του περιγράφει αναλυτικά ο ιστορικός Πολύβιος, που συνόδευε τον Φίλιππο Ε΄.

Το μονοπάτι αυτό ανέβηκε κι ο Πατροκοσμάς το 1778, όταν καταδιωκόμενος από τους Κοτσαμπάσιδες της Μακρυνείας, κατάφερε και με την βοήθεια του Πετροχωρίτη αγωγιάτη Πύρρου (αγνώστων λοιπών στοιχείων, μάλλον όμως Χρήστου ή Δημητρίου), ανέβηκε στο μουλάρι του και ξεπέζεψε στο Σπληθάρι.

Σκίνος

Στα Βόρεια του χωριού στην κορυφή του λόφου που διαχωρίζει τις παραλίμνιες περιοχές του Φωτμού και του Κείθε Άϊ-Γιώργη, υπήρχε μικρό πλάτωμα που ονομαζόταν Σκίνος, κορυφαίο στέκι των τσοπαναραίων κι αυτό.

Δύο ήταν τα χειμερινά τσοπαναραίϊκα στέκια την  εποχή εκείνη, ο Σκίνος στα Βόρεια και το Αλωνάκι στα Νότια του χωριού.

Στον Σκίνο αντάμωναν τότε οι τσοπαναραίοι του επάνω τμήματος του χωριού, Αγρεβαίοι, Σαγωναίοι, Καλιακδαίοι κ.α. πολλοί, υπήρχαν δε εκεί κοντά και πολλά μαντριά στις Καλυβούλες, στα Παραδείσια κ.α.

Απ΄ το Σκίνο κατέβαινε μονοπάτι προς Κείθε-Άϊ-Γιώργη, Φωτμό, που πέρναγε απ΄ την άλλη κοντινή στον Σκίνο περιοχή με την ονομασία Καναβούρι.

Παλιόστανη

Στα Νότια – Νοτιοδυτικά του χωριού, στην πλαγιά προς την Τριχωνίδα βρίσκεται η τοποθεσία Παλιόστανη. Εκεί υπήρχαν παλιά πολλές εληές απ΄ τις οποίες έπαιρνε το λάδι του το χωριό.

Σήμερα οι υπεραιωνόβιες αυτές εληές ή έχουν εγκαταλειφθεί. ή έχουν  κοπεί.

Βρυσούλα

Η επόμενη, μετά το Φονόρεμα πέτρινη γέφυρα του δρόμου που απ΄ το Πετροχώρι οδηγεί στα Σιταράλωνα, λέγεται Βρυσούλα. Ο μικρός πλατανιάς που υπάρχει εκεί, μαρτυρεί την  ύπαρξη νερού. Εκεί παλιά υπήρχε βρυσούλα που ξεδίψαγε τους διαβάτες.

Σπηλιά

Μετά τον Παλιουργιά,και στα αριστερά του δρόμου που απ΄ το Πετροχώρι οδηγεί στην Ανάληψη, υπάρχει σπηλιά γνωστή ως Σπήλαιο του Πετροχωρίου. Το σπήλαιο δεν έχει εξερευνηθεί, είναι όμως δύσβατο, ενώ είναι ορατοί κάποιοι σταλακτίτες.

Γούρνες

Αμέσως μετά την έξοδο του χωριού, στα αριστερά του δρόμου που απ΄ το Πετροχώρι οδηγεί στην Ανάληψη, η τοποθεσία λέγεται Γούρνες. Εκεί λίμναζαν τον χειμώνα τα νερά που συγκεντρώνονταν κυρίως απ΄ την  υπερχείλιση του ρέματος της Μαραβίτσας και εξ  αιτίας αυτού του φαινομένου πήρε η περιοχή το όνομά της Γούρνες.

Στις Γούρνες και κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, φτιάχναμε εκείνα τα χρόνια το γήπεδο ποδοσφαίρου του χωριού.

Ξέρετε το γήπεδο εκείνο που το τέρμα καθόριζαν δύο μεγάλες πέτρες, το άνοιγμα του τέρματος ήταν πάντα συζητήσιμο αφού μετριόνταν με τις πατούσες, δεν υπήρχαν οριζόντια δoκάρια, δεν μέτραγαν τα γκόλ στα οποία η μπάλα πέρναγε πάνω απ΄ τον τερματοφύλακα, τα σκόρ σχεδόν πάντα ισόπαλα, δεν είχε διαιτητή, δεν υπήρχε χρονόμετρο, σχεδόν πάντα κέρδιζε η ομάδα που έβαζε τελευταία γκόλ κ.α. τέτοια που ξεπερνιόνταν επειδή υπήρχε δίψα για παιγνίδι και τα θυμόμαστε σήμερα εμείς οι παλιότεροι με μεγάλη νοσταλγία.

Σπληθάρι

Ανάμεσα στις Γούρνες και στο ρέμα της Μαραβίτσας, εκεί που ήταν το αμπέλι του Καραϊνάκ΄ (Γεώργιος Τριανταφύλλου), η τοποθεσία λέγεται Σπληθάρι.

Από εδώ πέρασε το 1778 ο Πατροκοσμάς καταδιωκόμενος από τους κοτσαμπάσιδες της Μακρυνείας και με τη βοήθεια του Πετροχωρίτη αγωγιάτη Πύρρου, έφταε στο Σπληθάρι. Ήταν Σεπτέμβρης κι οι Πετροχωρίτες βρίσκονταν στα αμπέλια τους. Καλοδέχτηκαν τον Άγιο, τον φίλεψαν προσφέροντά του νερό, τροφή και σταφύλια και του ανέφεραν εν είδη παραπόνου το χρόνίζον πρόβλημα του χωριού, την έλλειψη δηλαδή του νερού.

Ο Άγιος, σύμφωνα με τη παράδοση, ευχαρίστησε τους Πετροχωρίτες για την φιλοξενεία, ευλόγησε τους αμπελώνες και θαυματούργησε. Χτύπησε με το ραβδί του την παρακείμενη πέτρα, κι ανέβλυσε νερό που υπάρχει ολοχρονίς εκεί και ίσαμε σήμερα, παρά τις όποιες ξηρασίες.

Πυργάκι

Στο άκρο του χωριού προς την Ανάληψη, μετά την ταβέρνα Ηλία Νέου, εκεί που σήμερα υπάρχει το γήπεδο ποδοσφαίρου η τοποθεσία λέγεται Πυργάκι (το Πυργάκι ή ο Πυργάκης).

Εκεί και μέχρι τη δεκαετία του 1960 υπήρχαν ερείπια κτίσματος που λέγεται πως ήταν ερείπια μικρού πύργου που είχαν χτίσει οι Τούρκοι το 1825, όταν είχαν το στρατόπεδό τους στο Παλιόκαστρο και φυλάκιο στο  Πυργάκι.

Στον μικρό αυτό λοφίσκο, έβοσκαν εκείνα τα χρόνια όλες οι οικόσιτες γίδες του χωριού. Η ειδική υφή και σύσταση των χωμάτων επέτρεπε την χρήση του χώματος απ΄ τον Πυργάκι, στην κατασκευή μείγματος επάλειψης των δαπέδων των σπιτιών.

Ασβεσταριό

Μία στοφή μετά την Σπηλία, στο δρόμο από Πετροχώρι προς Ανάληψη συναντάμε το ρέμα Ασβεσταριό. Υπήρχε εκεί παλιά μία ασβεσταριά, που χρησιμοποιούσε στην παραγωγική της διαδικασία το νερό του ρέματος, κι από εκεί πήρε το όνομά του το ρέμα.

Ασβεσταριό λέγεται επίσης και η περιοχή απ  την οποία πηγάζει το ρέμα αυτό, ψηλά προς την  Ράχη.

Της Παλαβής το ρέμα

Δύο στροφές μετά την Σπηλιά, στο δρόμο από Πετροχώρι προς Ανάληψη συναντάμε το ρέμα της Παλαβής. Λέγεται ότι εκεί πολύ παλιά έμενε κάποια ψυχικά ασθενής (παλαβή) που ζητιάνευε στους περαστικούς.