ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Μυθολογία της περιοχής είναι αρκετά πλούσια, με σπουδαιότερο ήρωα τον Μελέαγρο, γνωστό από το περίφημο επεισόδιο του Καλυδώνιου κάπρου. Από τις θεότητες λάτρεψαν κυρίως τον Απόλλωνα, – Θέρμιος Απόλλων, την Άρτεμη, -Άρτεμις Λαφρία -, αλλά και τον Ασκληπιό, όπως συνάγεται από την πρόσφατη ανακάλυψη Ασκληπιείου (Τριχώνιο Μακρυνείας).

Οι Ακαρνάνες λάτρεψαν κυρίως τον Δία, όπως μαρτυρούν τα εντυπωσιακά ερείπια του Στρατίου Διός στη Στράτο και του Διός Καραού στον Αστακό.

Επίσης τιμούσαν τον Απόλλωνα, του οποίου υπήρχε ναός στο Άκτιο όπου τελούνταν γυμνικοί αγώνες, τα Άκτια, και στην Αλυζία, όπου του είχαν αφιερωμένο τέμενος και τον προσονόμαζαν Λόξιον.

Λάτρευαν επίσης τον Ασκληπιό και την Υγεία, όπως μαρτυρεί το περίφημο ανάγλυφο στο Καστρί, τον Ηρακλή και τον Αχελώο. Ο μεγάλος ποταμός εικονίζεται σε νομίσματα και ειδώλια, άλλοτε σαν δράκοντας και άλλοτε σαν ταύρος, με ανθρώπινη κεφαλή, γενειοφόρος και κερασφόρος και στις δύο παραστάσεις.

Μυκηναϊκοί χρόνοι

Η πεδινή ζώνη μεταξύ του Εύηνου και του Αχελώου, όπως μας πληροφορεί ο Όμηρος, ήταν η Μυκηναϊκή Αιτωλία. Οι δύο σπουδαιότερες πόλεις ήταν η Πλευρώνα και η Καλυδώνα, τα δύο κοσμήματα της Ελλάδας κατά τον Στράβωνα.

Οι Καλυδώνιοι και οι Πλευρώνιοι έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο με 40 καράβια, έχοντας αρχηγό τον Θόα, γιο του βασιλεία της Πλευρώνας Ανδραίμονα (Ιλιάδα Β 638), ενώ Μυκηναϊκοί τάφοι έχουν βρεθεί σε πολλές θέσεις, τόσο στην Αιτωλία όσο και στην Ακαρνανία.

Αρχαϊκοί χρόνοι

Η πρώτη επαφή των Αιτωλών και των Ακαρνάνων με την κύρια Ελλάδα οφείλεται στη στρατηγική σημασία του χώρου πάνω στη μεγάλη θαλάσσια οδό Κοριανθιακού-Κέρκυρας-Ιταλίας.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες η περιοχή δέχθηκε την ευεργετική πολιτιστική επίδραση της θαλασσοκράτειρας τότε Κορίνθου, η οποία ίδρυσε έναν ικανό αριθμό εμπορείων στην παραλιακή ζώνη.

Ελληνιστικοί χρόνοι

Μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. ,ξέσπασε επανάσταση των Αθηναίων και των Αιτωλών κατά των Μακεδόνων, γνωστότερη ως Λαμιακός πόλεμος , που οδήγησε στην τελική νίκη των Μακεδόνων του Αντιπάτρου.

Ο Λαμιακός πόλεμος σημάδεψε την εμφάνιση στο προσκήνιο της ελληνικής ιστορίας του Κοινού των Αιτωλών ή αλλιώς Αιτωλικής Συμπολιτείας. Η έννοια του κοινού εμφανίζεται για πρώτη φορά σε γραπτή πηγή το 389 π.Χ , όταν ο Αγησίλαος έστειλε επιστολή στο Κοινό των Ακαρνάνων στη Στράτο(Ξεν. Ελληνικά 4,6).

Λίγο αργότερα πρέπει να δημιουργήθηκε και το κοινό των Αιτωλών με έδρα το θρησκευτικό Ιερό τους , το τέμενος του Θέρμιου Απόλλωνα , δίπλα στη σημερινή ομώνυμη πόλη.

Ο Θέρμιος Απόλλων ήταν ο μόνος και στέρεος δεσμός όλων των Αιτωλών και η ακρόπολη της πολιτικής τους ιστορίας. Κανένα άλλο παρόμοιο δείγμα θρησκευτικού ιερού δεν έχει τόση συνέχεια παρουσίας.

Στην συγκέντρωση των πολιτών του Κοινού εκλέγονταν ο Στρατηγός με ετήσια και μη ανανεώσιμη θητεία καθώς και οι υπόλοιποι άρχοντες του Κοινού. Η δομή της οργάνωσης του Αιτωλικού Κοινού ήταν κάτι νέο και πρωτοποριακό στη διακυβέρνηση των κρατών πέρα από το πρότυπο των ανατολικών βασιλείων των Διαδόχων και το ανάλογο μοντέλο πόλης-κράτους.

Το Κοινό των Αιτωλών καθιερώθηκε στον πίνακα των μεγάλων δυνάμεων της εποχής μετά την επιτυχημένη απόκρουση της Γαλατικής επιδρομής το 278 π.Χ. στη μάχη των Κοκκαλιών και τη σωτηρία του Ιερού του Απόλλωνα στους Δελφούς , το οποίο αργότερα περιέλαβαν στην επικράτειά τους . Στους Δελφούς, μετά την περιφανή νίκη τους, πίσω από τον Ναό του Απόλλωνα ανήγειραν μεγάλη Στοά όπου αφιέρωσαν πλήθος λάφύρων. Το Ιερό για 107 χρόνια διοικήθηκε από τους Αιτωλούς , ενώ τελούνταν ειδική γιορτή , τα Σωτήρια σε ανάμνηση της νίκης τους.

Ρωμαιοκρατία

Δυστυχώς , η όξυνση των παθών και η διχόνοια των Ελλήνων , επέτρεψαν την ενεργό ανάμειξη των Ρωμαίων . Η αντίθεση των Αιτωλών προς τους φιλομακεδόνες Ακαρνάνες , τους οδήγησε στην υπογραφή του Αιτωλορωμαϊκού Συμφώνου , το 212 π.Χ.

Η υποδούλωση ήταν πλέον ζήτημα χρόνου. Η ήττα του Φιλίππου Ε΄ το 197 π.Χ. στις Κυνός Κεφαλές από τους Ρωμαίους και τους Αιτωλούς , και του τελευταίου Μακεδόνα βασιλιά Περσέα το 146 π.Χ. στην Πύνδα , μετέτρεψαν την Ελλάδα σε ρωμαϊκή επαρχία.

Βυζαντινοί χρόνοι

Η Αιτωλοακαρνανία αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τον 4ο μέχρι τον 12ο μεταχριστιανικό αιώνα. Λόγω της γεωγραφικής της θέσης άλλοτε έπαιξε σημαντικό ρόλο στα πολιτιστικά ή εκκλησιαστικά ζητήματα και άλλοτε περιοριζόταν σε ρόλο περιθωριακό ή ασήμαντο.

Στην βυζαντινή εποχή ο όρος Αιτωλία περιελάμβανε την ευρύτερη περιοχή τη Ηπείρου και της Δυτικής Στερεάς. Αντίθετα ο όρος Ακαρνανία περιοριζόταν δυτικά του Αχελώου ως την Άρτα. Τον 8ο αιώνα η περιοχή υπαγόταν στο Θέμα Ελλάδος με έδρα τη Θήβα.

Στην πρωτοχριστιανική εποχή, φαίνεται ότι υπήρχε μεγάλη ανάπτυξη και εξάπλωση των χριστιανικών κοινοτήτων στην περιοχή.

Με το πέρασμα του χρόνου και την επίσημη πλέον κάλυψη της Πολιτείας (312 π.Χ.) οι χριστιανικές κοινότητες χτίζουν μεγαλοπρεπείς ναούς στο γνωστό τύπο της τρίκλιτης βασιλικής.

Στην Αιτωλοακαρνανία έχει αποκαλυφθεί ένας σημαντικός αριθμός παλαιοχριστιανικών βασιλικών, είτε σε ερειπιώδη μορφή, είτε σαν πρότερη φάση βυζαντινών και μεταβυζαντινών ναών.

Ένας αριθμός βασιλικών έχει έρθει στο φως, είτε κατά τη διάρκεια ανασκαφών, σωστικών ή προγραμματισμένων , είτε κατά τη διάρκεια οικοδομικών εργασιών, κυρίως στη Ναύπακτο.

Σημαντικότερες είναι οι βασιλικές της Ναυπάκτου , της Φοινικιάς Μεσολογγίου, της Κάτω Βασιλικής και της Αγίας Σοφίας Μύτικα και οι όρθιες, αν και συρρικνωμένες στο μεσαίο κλίτος, βασιλικές του Αγίου Γεωργίου Ευηνοχωρίου, της Επισκοπής Μάστρου , του Κάστρου της Παραβόλας και της Μεγάλης Χώρας Αγρινίου.

Στην Αιτωλοακαρνανία έχει αποκαλυφθεί ένας σημαντικός αριθμός παλαιοχριστιανικών βασιλικών, είτε σε ερειπιώδη μορφή, είτε σαν πρότερη φάση βυζαντινών και μεταβυζαντινών ναών.

Ένας αριθμός βασιλικών έχει έρθει στο φως, είτε κατά τη διάρκεια ανασκαφών, σωστικών ή προγραμματισμένων , είτε κατά τη διάρκεια οικοδομικών εργασιών, κυρίως στη Ναύπακτο.

Σημαντικότερες είναι οι βασιλικές της Ναυπάκτου , της Φοινικιάς Μεσολογγίου, της Κάτω Βασιλικής και της Αγίας Σοφίας Μύτικα και οι όρθιες, αν και συρρικνωμένες στο μεσαίο κλίτος, βασιλικές του Αγίου Γεωργίου Ευηνοχωρίου, της Επισκοπής Μάστρου , του Κάστρου της Παραβόλας και της Μεγάλης Χώρας Αγρινίου.

Η Ακαρνανία υπαγόταν στη Μητρόπολη Νικοπόλεως , ενώ η Αιτωλία αποτελούσε την επισκοπή Ναυπάκτου που ανήκε στη Μητρόπολη Κορίνθου.

Ιδιαίτερης σημασίας ιστορικές πηγές για την περιοχή είναι ο Βίος του Αγίου Βαρβάρου , που ασκήτεψε στο Ξηρόμερο τον 9ο αιώνα, και η περιγραφή της κατάστασης από τον Ευθύμιο Τορνίτη τον 12ο αιώνα.

Ελάχιστες εξάλλου είναι οι πληροφορίες από επιγραφές , σιγίλλια , έγγραφα και ενθυμήσεις χειρογράφων ή περιηγητών.

Τον 13ο αιώνα η περιοχή προσαρτήθηκε στο λεγόμενο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Παρ΄όλα αυτά αποτέλεσε θέατρο μαχών Ηπειρωτών Δεσποτών, Λατίνων ηγεμόνων, Σέρβων και Αλβανών πολεμάρχων.

Λίγο νωρίτερα, χρονολογούνται και τα πρώτα σπαράγματα από την ιστόρηση ναών, όπως στο Καθολικό της Μυρτιάς και οι εκκλησίες της Βαράσοβας που εντάσσουν την περιοχή στην καλλιτεχνική ανάπτυξη της εποχής. Το ρεύμα αυτό απαντάται και στο αντιγραφικό εργαστήριο του Αγίου Νικολάου Κρεμαστού στον Αράκυνθου και υποδηλώνει τις άφθονες δυνάμεις της Δυτικής Ελλάδας, οι οποίες στήριξαν κατόπιν το Δεσποτάτο της Ηπείρου, μετά την πτώση της Πόλης στους Σταυροφόρους , και αποτέλεσαν τη ζύμη για τη διαμόρφωση του νεοελληνικού Έθνους.

Ο μητροπολιτικός θρόνος της Ναυπάκτου κατεχόταν από επιφανείς λόγιους, όπως ο χρονογράφος Κωνσταντίνος Μανασσής και ο νομομαθής Ιωάννης Απόκαυκος (1182-1232).

Προχωρώντας στον 13ο αιώνα βλέπουμε την επίδραση της Παλαιολόγειας τέχνης σε μνημεία της περιοχής. (Άγιος Ανδρέας των Χαλκιοπούλων στο Βάλτο , Άγιοι Απόστολοι της Νερομάνας , Ελεούσα Άνω Μυρτιάς).

Στον ναό των Αγίων Αποστόλων της Νερομάνας κυρίως , αλλά και νωρίτερα στο χωριό Χαλκιόπουλοι η τέχνη της επαρχιακής Αιτωλοακαρνανίας αγγίζει τη μεγάλη τέχνη των αστικών κέντρων.

Περί το 1450 η Δυτική Στερεά , κατακτήθηκε από τους Τούρκους . Το 1460 παραδόθηκε το τελευταίο οχυρό της Αιτωλικής ενδοχώρας , το Αγγελόκαστρο.

Στην διάρκεια της Τουρκοκρατίας η περιοχή ονομαζόταν Κάρλελι , από τους Καρόλους Τόκους , της Κεφαλλονιάς.

Η περιοχή της Ναύπακτου ονομαζόταν Βενέτικο, επειδή ως το 1499 ήταν ενετική κτήση (Α΄ Ενετοκρατία).

Στην διάρκεια των ενετοτουρκικών πολέμων η καταδυνάστευση συνεχίστηκε από τις επιχειρήσεις των εμπόλεμων και τις ξαφνικές επιδρομές των πειρατών.

Στα μνημεία του χώρου και ιδιαίτερα στη Μονή Μυρτιάς , έχουμε μπροστά μας ένα πανόραμα της μεταβυζαντινής ζωγραφικής τέχνης και όλες τις ¨ Σχολές της την Κρητική , την Ηπειρωτική και τη λαϊκή τεχνοτροπία του 17ου και 18ου αιώνα ¨. Ο αναχωρητισμός γνωρίζει έξαρση, Πλήθος μονών ιδρύονται. Ενώ τα προσκτίσματα και τα κελιά ακολουθούν τύπους της κοσμικής λαϊκής τέχνης τα κέντρα των μονών , τα ¨Καθολικά¨, προσπαθώντας να τηρήσουν τη Βυζαντινή ναοδομική παράδοση , μέσα σε δύσκολες οικονομικές συνθήκες, δημιουργούν νέους τύπους.

Οι Βενετοί κάνουν αισθητή την παρουσία τους με οχυρωματικά έργα , που υποδουλώνουν το χαρακτήρα της παρουσίας στον χώρο, κυρίως στην παραλιακή ζώνη. Με την τελική επικράτηση των Τούρκων η περιοχή οργανώθηκε στο Σαντζάκιτου Κάρλελι με έδρα πρώτα το Αγγελόκαστρο και έπειτα το Βραχώρι (σημερινό Αγρίνιο).

Κατά τα μέσα του 16ου αιώνα δημιουργούνται τα αρματολίκια Βάλτου και Ξηρομέρου και στα τέλη περίπου του 18ου αιώνα αντίστοιχα του Βλοχού, του Απόκουρου, του Ζυγού και των Κραβάρων. Την ίδια περίοδο ανδρώνεται το κίνημα της κλεφτουριάς.

Το 1770 στα Ορλωφικά συμμετέχει όλη σχεδόν η περιοχή εκτός από το Βενέτικο. Ο στόλος του Μεσολογγίου καταστρέφεται για αντίποινα ενώ οι Γριβαίοι καπετάνιοι της Βόνιτσας , ¨πίπτουν μέχρι ενός¨ κοντά στο Αγγελόκαστρο.

Η Επανάσταση του Εικοσιένα άργησε να ξεσπάσει στην Αιτωλοακαρνανία λόγω της παρουσίας ισχυρού τουρκικού στρατού στα Γιάννενα.

Στις 5 Μαΐου ο Δημήτριος Μακρής ,καπετάνιος του Ζυγού ,κτύπησε στο Περιθώρι τουρκικό απόσπασμα.

Η επανάσταση επισπεύδεται , Το Μεσολόγγι ξεσηκώνεται στις 20 Μαΐου του 1821 με την εμφάνιση του Ελληνικού στόλου στα ανοικτά και οι οπλαρχηγοί Γεώργιος Βαρνακιώτης . Θεόδωρος Γρίβας, Αλεξάκης Βλαχόπουλος , Ανδρέας Στάικος , Σωτ. Γκοτζαμάνης και Γιώτης Βαρνακιώτης πολιόρκησαν το Βραχώρι ,τη έδρα του Σαντζακιού που τελικά καταλήφθηκε στις 11 Ιουνίου 1821.

Η στρατηγική σημασία της Αιτωλοακαρνανίας για τη δια τήρηση της Επανάστασης στη Δυτική Ελλάδα και την ασφάλεια της Πελοποννήσου την φέρνουν στο προσκήνιο κάθε φορά. Το 1822 η εισβολή του Κιουταχή και του Ομέρ Βρυώνη , παρά τη νίκη του Γ.Βαρνακιώτη και του Θ.Γρίβα στον Αετό, κορυφώνεται με την πολιορκία του Μεσολογγίου.

Η αποτυχία της εκστρατείας αυτής ολοκληρώνεται στη μάχη του Αγίου Βλασίου με τη νίκη του Γ.Καραϊσκάκη. Το 1823 οι Τουρκαλβανοί προσπαθούν να κατέλθουν και πάλι στην Δυτική Στερεά από την Ευρυτανία με τον πάσα της Σκόρδας. Στην μάχη του Κεφαλόβρυσου σκοτώθηκε ο Μάρκος Μπότσαρης που τάφηκε στο Μεσολόγγι. Η ίδια στρατιά (του Τζελαλεντίν Μπέη) πολιόρκησε αργότερα δίχως επιτυχία το Αιτωλικό με τη σύμπραξη του Ομέρ Βρυώνη .

Τον Απρίλιο του 1825 ξεκίνησε από τη στρατιά του Κιουταχή η πολιορκία του Μεσολογγίου, τελευταίου οχυρού της Επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα. Αργότερα ο Κιουταχής ενισχύθηκε από τον Ιμπραήμ της Αιγύπτου.

Στις 9 Αυγούστου του 1825, μετά από σειρά μαχών που δίδει ο Γεώργιος Καραϊσκάκης στο Πετροχώρι, διαλύει το εκεί στρατόπεδο των Τούρκων κι απελευθερώνει το Απόκουρο

Η πτώση της πόλης με την Έξοδο της Φρουράς, στις 10 Απριλίου του 1826, έσβησε στην ουσία τη φλόγα της Επανάστασης.

Επαναστατικά Κινήματα

Οι πρακτικές που εφήρμοζε ο κατακτητής, έιχαν οδηγήσει τους Αποκουρίτες σε απόγνωση. Οι Τουρκαλβανοί έμπαιναν από νωρίς στα χωράφια των Αποκουριτών κι άρπαζαν με το ζόρι τις σοδειές τους, σιτάρι, βρώμη, ζωοτροφές κ.α. Έμπαιναν με το ζόρι στα σπίτια κι έπαιρναν το βιός τους, λάδι κρασί κ.α. Πάντα βεβαίως και σε ετήσια βάση έπρεπε να συγκεντρώνεται ο φόρος, γνωστός ως γήμορο. Το γήμορο ήταν φόρος, ένα ποσοστό εκ της συγκομιδής. Οι κατακτητές δηλαδή λειτουργούσαν ως ιδιοκτήτες της περιουσίας των Αποκουριτών, οι οποίοι πλήρωναν ετήσιο ποσοστιαίο φόρο επί της συγκομιδής εκ των χωραφιών τους.

Φόρο πλήρωναν και οι κτηνοτρόφοι, αφού οι Τουρκαλβανοί έπεφταν στα κοπάδια, ξέκοβαν ένα τμήμα απ΄ αυτά και τα έσφαζαν ικανοποιώντας τις υπερβολικές ορέξεις τους.

Οι κάτοικοι των πεδινών κυρίως περιοχών, εξ΄ αιτίας αυτής της κατάστασης, αναγκάστηκαν να ξεσπιτωθούν, να ανέβουν στα ψηλότερα μέρη, να καταφύγουν στα ορεινά μέρη δηλαδή, κι αυτό εξηγεί το γεγονός ότι εκείνα τα χρόνια ο πληθυσμός των ορεινών χωριών ήταν μεγαλύτερος απ΄ τον πληθυσμό των πεδινότερων περιοχών.

Η αδικία φούντωνε κι έγινε έγινε εναντίωση, η εναντίωση έφερε τις προστριβές και σιγά – σιγά φθάσαμε στον ξεσηκωμό.

Από επιστολή του Ευγενίου του Αιτωλού το 1665, προς τον Αναστάσιον Γόρδιον, προκύπτει ότι στα κινήματα του Διονυσίου Λαρίσσης του Σκυλοσόφου το 1600  και το 1611, που δυστυχώς απέτυχαν, συμμετείχαν πολλοί Αποκουρίτες.

Στο κίνημα των Αγράφων το 1600, οι Αποκουρίτες έπαιξαν  πολύ σημαντικό ρόλο.

Περί το 1650 – 1700 εμφανίζεται στο Πετροχώρι, αντιστασιακό κίνημα υπό τον πρωτοκλέφτη Φώτη Σταλίκα, που έστησε το λημέρι του στην τοποθεσία του Φώτη τα Δέντρα. Ο Σταλίκας διακρίθηκε ιδιαίτερα για την αντιστασιακή του δράση αλλά έπεσε θύμα της διαπλοκής των κλεφταρματωλών με τους Τούρκους και δολοφονήθηκε στην βρύση του Βουνόρτα στον Άϊ-Γιάννη στην Δερβέκιστα.

Περί το 1700 στην περιοχή Καλουδίου εμφανίζεται αντιστασιακό κίνημα υπό τον πρωτοκλέφτη Τσιόλκα. Ο Τσιόλκας διακρίθηκε για πολλές ανδραγαθίες, έχτισε δε την εκκλησία του Άγίου Κωνσταντίνου Καλουδίου.

Περί 1760 άλλο αρματωλίκι υπό τον κλεφταρματωλό Βασίλη απ΄ το Μεγαδέντρο στήθηκε στο Πετροχώρι, στην τοποθεσία Κολοτούρου, που έκτοτε απέκτησε και δεύτερο όνομα που ισχύει μέχρι σήμερα, του Βασίλη η Ράχη. Μεταξύ άλλων ο Βασίλης έχτισε και το εκκλησάκι του Άϊ-Θωμά το 1806, που έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στις μάχες απελευθέρωσης του Απόκουρου το 1825.

Το 1788  το Απόκουρο υπαγόταν στο Πασαλίκι του Αλή Πασά Ιωαννίνων. Ο Αλή Πασάς, μέσω του Δερβέναγα Αποκούρου, στέλνει επιστολή προς τους Αποκουρίτες με την οποία ανακοινώνει στους Αποκουρίτες την επιβολή γήμορου 30%. Οι Αποκουρίτες έκριναν υπερβολική την αξίωση του Αλή Πασά και ξεσηκώθηκαν. Συγκεντρώθηκαν στο Μεγαδέντρο και με την καθοδήγηση του τότε Ηγουμένου Γαβριήλ της Μονής Μυρτιάς, ο οποίος εκτελούσε και χρέη γραμματέως, συνέταξαν κι απέστειλαν στον Αλή Πασά επιστολή με την οποία του γνωστοποιούσαν πως αρνούνται πληρώσουν τον φόρο.

Ο πανέξυπνος Αλή Πασάς, διείδε την αποφασιστηκότητα των Αποκουριτών κι απέσυρε την φορολογία. Οι Αποκουρίτες γιόρτασαν με τρικούβερτο γλέντι στην Πόριαρη τη μεγάλη τους νίκη.

Περί το 1805, σπουδαία υπήρξε η αντιστασιακή δράση του Αντώνη Κατσαντώνη στα χωριά Πετροχώρι, Μόκιστα και Ταξιάρχης. Ας σημειωθεί ότι το αντιστασιακό φρόνημα στον Κατσαντώνη, είχε εμπνεύσει ο Πατροκοσμάς.

Το 1806 , στα Λιμπίστα Κόνισκας, εμφανίζεται αντιστασιακό κίνημα υπό τον πρωτοκλέφτη Γεώργιο Σφαλτό. Ανέπτυξε αξιόλογη δράση στην περιοχή με σημαντικότερη τη νίκη επί των Τούρκων στο Μορόσκλαβο. Πρέπει να επισημάνουμε πως στο Μορόσκλαβο οι Τούρκοι είχαν σιταποθήκες. Ο Σφαλτός, έπεσε θύμα των διαπλοκών και δολοφονήθηκε.

Την περί το 1800 περίοδο, το ορεινό Απόκουρο βρισκόταν σε ακμή και διοικούνταν από τον κοτσάμπαση Πολιτάκη. Είχε εκδοθεί Τούρκικη διαταγή, κατά την οποία η κάθε επαρχία όφειλε κάθε χρόνο να χορηγεί έναν νέο ως γενίτσαρο. Η διαταγή αυτή ξεσήκωσε τους Αποκουρίτες, που αρνούνταν να υπακούσουν και να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, κι οι Τούρκοι έστειλαν το 1810  τον Τουρκαλβανό Χασάν Τομαρίτσαν, για να ειρηνεύσει την περιοχή. Αυτός όμως, αφού την κατερήμωσε δεν κατάφερε το επιθυμητό. Πρέπει να αναφερθεί πως ο Χασάν Τομαρίτσας διακρινόταν  για την υπέρ το δέον σκληρότητά του, χάρις στην οποία και προήχθη και λίγα χρόνια αργότερα τον συναντάμε στην Αλαμάνα. ‘Ηταν ένας απ΄ τους Τουρκαλβανούς που ανασκολόπησαν τον Αθανάσιο Διάκο.

Η δράση της Φιλικής εταιρείας στην περιοχή ξεκίνησε εξ αρχής κι ήταν πολύ σημαντική. Το Φιλικό κίνημα, οργανώθηκε απ΄ τον Ηγούμενο Δαμιανό  της Μονής Αγίου Δημητρίου απ΄ τα Κουτλίστια, σημερινά Κρυονέρια Κραβάρων Ναυπακτίας. Ο Δαμιανός εμύησε στην Φιλική Εταιρεία τον στρατηγό του Απόκουρου Κώστα Σιαδήμα, τον Χρήστο Μακράκο, όλους τους Ηγουμένους των Μοναστηριών του Απόκουρου κι άλλους πολλούς. Ο ίδιος ο Δαμιανός κλείστηκε στο Μεσολόγγι κι έπεσε κατά την Έξοδο, ενώ χάθηκε μαζί του και το πολύ μεγάλης σημασίας αρχείο που διατηρούσε ως κόρην οφθαλμού. Χάθηκαν έτσι μαζί του πολύ σημαντικά στοιχεία της οργάνωσης του ξεσηκωμού.

Η καταστροφή του Πετροχωρίου από τους Τούρκους

Τις περί το 1600 – 1700 ίντριγκες και διαπλοκές των δυνάμεων κατοχής, πλήρωσε ακριβά το Πετροχώρι.

Εκείνη την περίοδο το χωριό βρισκόταν στην Παναούλα. Ο λόφος της Παναούλας ήταν πάντα η καρδιά του Πετροχωριού. Θέλεις γιατί εκεί υπάρχουν προϊστορικά ερείσματα, θέλεις γιατί ήταν βαρύ το τίμημα που περί το 1700 πλήρωσε το Πετροχώρι, θέλεις γιατί εκεί υπάρχει το εκκλησάκι της Παναούλας, οι Πετροχωρίτες ανατενίζουν με ιδιαίτερη ευαισθησία προς τον λόφο αυτό.

Το Πετροχώρι, βρισκόμενο την περίοδο εκείνη στην Παναούλα, υδρεύονταν από την παρακείμενη πηγή, γνωστή ως Βρύση. Η Βρύση είχε άφθονο και υπέροχο νερό κι έδωσε όλο της το  νερό στο σημερινό χωριό, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν για πρώτη φορά έγινε το πρώτο δίκτυο ύδρευσης.

Οι γεωργοί χρησιμοποιούσαν το Παλιοπήγαδο για τις ανάγκες ύδρευσής των.

Περί το 1700 οι Τούρκοι κατακτητές φαίνεται πως είχαν προσεταιριστεί τον παπα-Γιώργη, ιερέα του χωριού, ο οποίος είχε άριστες σχέσεις μαζί τους. Ο αδόκητος όμως θάνατος του ιερέα και η παράδοξη τελευταία του επιθυμία να κηδευτεί με μία θηλειά στον λαιμό του, οδήγησε του Τούρκους σε αβάσιμες υποψίες, πως δήθεν οι Πετροχωρίτες δολοφόνησαν τον ιερέα. Η οργή των Τούρκων ήταν μεγάλη. Έβαλαν φωτιές και κατέστρεψαν το χωριό ολόκληρο. Πολλοί θανατώθηκαν, άλλοι κάηκαν, οι εναπομείναντες διασκορπίστηκαν στα γύρω μέρη.

Όταν οι Τούρκοι έφυγαν, οι Πετροχωρίτες που δεν απομακρύνθηκαν απ΄ τις ρίζες τους, μάζεψαν τα απομεινάρια εκ της καταστροφής κι άρχισαν να ξαναχτίζουν το χωριό, στην τοποθεσία Κατσαρή και στα Απορρίματα αρχικά και λίγο αρότερα στην σημερινή του θέση.

Η ακριβής ημερομηνία κατά την  οποία χτίστηκε το Πετροχώρι στη σημερινή του θέση δεν είναι γνωστή. Συμπερασματικά υποθέτουμε πως πρέπει να χτίστηκε εδώ που είναι σήμερα στα μέσα του 18-ου αιώνα.

Στην τοποθεσία Βρύση, υπήρχε εντοιχισμένη πέτρινη Τούρκικη επιγραφή, η οποία αφαιρέθηκε από εκεί, όταν έγιναν οι εργασίες υδρομάστευσης για την ύδρευση του χωριού στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Η επιγραφή αυτή είναι του 17-ου αιώνα κι αναφέρει:

صاحب الخيرات كان حسين

6 λέξεις, η 3η κι η 6η δεν φαίνονται καθαρά.

Γράφει λοιπόν η επιγραφή:

Ο άνθρωπος που ήταν καλός και γενναιόδωρος, [.?.] Χουσεΐν

Έτος 113 δηλαδή 1700

Απ΄ την επιγραφή αυτή πολλά συμπεράσματα μπορουν να εξαχθούν, εξ αυτών το σημαντικότερο είναι πως την περίοδο της Τουρκοκρατίας το Πετροχώρι ήταν στην Παναούλα.

Αποκουρίτες Αγωνιστές που πολέμησαν στο Πετροχώρι

Η συμμετοχή μιάς περιοχής όπως είναι το Απόκουρο στις εθνικές κινητοποιήσεις, είναι συνισταμένη πολλών παραμέτρων, όπως: οι ιστορικές καταβολές, οι αγωνιστικές παραδόσεις, οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, το ανάγλυφο της περιοχής, η οικονομική υγεία της περιοχής, η δημογραφική κατάσταση κ.α. Είναι ακόμα συνάρτηση των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή, στην Δυτική Στερεά δηλαδή.

Οι Αποκουρίτες είχαν σκληρά δοκιμαστεί, κι είχαν αδούλωτο το φρόνημα αντίστασης. Πολλοί δε ήταν εκείνοι που δεν δίστασαν να καταταγούν υπό τις διαταγές των Κλεφταρματωλών όταν εκείνοι έκαναν την εμφάνισή τους.

Περιληπτικά αναφέρουμε εδώ μερικά ονόματα αγωνιστών που πολέμησαν στις μάχες του Πετροχωρίου.

Το 1825 η κατάσταση στο Απόκουρο ήταν δραματική.

Οι Τούρκοι είχαν εγκαταστήσει στο Πετροχώρι στρατόπεδο με δύναμη 2.400 Τουρκαλβανών με επικεφαλής τον Άγο Μουχουρντάρη. Μαζί του οι επίσης Τουρκαλβανοί Τσελιοπίτσαρης και Κιόρ. Το στρατόπεδο του Πετροχωρίου ήταν ένα περιφερειακό στρατόπεδο, που στήριζε ποικιλοτρόπως τις πολιορκητικές του Μεσολογγίου δυνάμεις του Κιουταχή.

Οι σκοποί ίδρυσης του στρατοπέδου ήταν πολλοί και σημαντικοί.

• Με το στρατόπεδο αυτό οι Τούρκοι ήλεγχαν μία τεράστια περιοχή, όλη δηλαδή την περί την Τριχωνίδα λίμνη περιοχή.
• Κατέπνιγε εν τη γενέσει της κάθε προσπάθεια αντίστασης σε όλο το Απόκουρο.
• Δρούσε αποτρεπτικά σε κάθε προσπάθεια στήριξης των πολιορκημένων.
• Το στρατόπεδο αυτό ήταν επιφορτισμένο με κινήσεις ανεφοδιασμού των πολιορκητικών δυνάμεων. Έστελνε σε εβδομαδιαία βάση εφόδια και τροφές στις δυνάμεις του Κιουταχή. Στον Πετροχωρίτικο κάμπο, ήταν εκατοντάδες τα αλογομούλαρα που έβοσκαν και χρησιμοποιούνταν στις μεταφορές εφοδίων. Χιλιάδες επίσης ήταν τα γιδοπρόβατα που έβοσκαν στον κάμπο και στα γύρω οροπέδια και μία φορά την εβδομάδα, ένα κοπάδι γιδοπρόβατα ξεκόβονταν κι οδηγούνταν έξω από το Μεσολόγγι για τη σίτιση των πολιορκητικών δυνάμεων.
• Με το στρατόπεδο στο Πετροχώρι οι Τούρκοι ήλεγχαν τις μεταφορές από και προς την Κεντρική Στερεά (Σάλωνα, Λειβαδιά, Ζιτούνι, κ.α.) καθώς και τις επικοινωνίες.

Ο στρατηγός του Απόκουρου Κώστας Σιαδήμας

Οι Τουρκαλβανοί προκειμένου να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις του σκοπού για τον οποίο εστάλησαν στο Πετροχώρι, χρησιμοποιούσαν τις πλέον απάνθρωπες μεθόδους. Έκλεβαν τα σιτηρά, τα λάδια, τα κρασιά. Έμπαιναν στα σπίτια κι έκλεβαν το βιός των Πετροχωριτών, αλλά και όλων των Αποκουριτών στα γύρω χωριά. Άρπαζαν μπουλούκια από γιδοπρόβατα, έπαιρναν με το ζόρι τα βόδια και τα αλογομούλαρα, οι κάτοικοι είχαν έρθει σε απόγνωση.

Ο στρατηγός του Απόκουρου Κώστας Σιαδήμας, πέμπει μήνυμα στον Γεώργιο Καραϊσκάκη τον Ιούνιο του 1825 λέγοντάς του: «Εις το εδικόν μας βιλαέτι έχουν ορδή (στρατόπεδο) εις το Πετροχώρι. Εκαταχάλασαν και κατερήμωσαν το βιλαέτι».

Ο Καραϊσκάκης, πήρε το μήνυμα του Σιαδήμα και μετά τις νικηφόρες μάχες του, στο Δίστομο και στο Καρπενήσι, αποφασίζει να έρθει στο Απόκουρο. Είχε εν τω μεταξύ πάρει εντολές απ΄ την  Κεντρική Κυβέρνηση να βοηθήσει τους εγκλέιστους του Μεσολογγίου.

Στις 24 Ιουλίου του 1825, ο Καραϊσκάκης καταφθάνει στο Απόκουρο και στήνει το στρατόπεδό του στην Δερβέκιστα. Μαζί του ο Κίτσος Τζαβέλας, ο Γεώργιος Γαζής Γραμματικός του, ο Γεώργιος Βαλτινός, ο Σπανός, ο Βουρμπιανιώτης κ.α.

Οι Αποκουρίτες, όταν έμαθαν τον ερχομό του Καραϊσκάκη στην Δερβέκιστα, έτρεχαν κατά χιλιάδες και συνωστίζονταν προκειμένου να καταταγούν υπό τις εντολές του. Είχαν τόσο σκληρά δοκιμασθεί, τους είχε τόσο λείψει η τροφή και ήλπιζαν πως κατατασσόμενοι στις δυνάμεις του Καραϊσκάκη, θα βοηθούσαν τον τόπο τους και θα εξασφάλιζαν την τροφή επιβίωσής των. Δυστυχώς όμως, η βοήθεια που περίμενε ο Καρϊσκάκης σε πολεμοφόδια και τροφές δεν ήρθε ποτέ.

Κύριος σκοπός του ερχομού του Καραϊσκάκη στο Απόκουρο ήταν η στήριξη του Μεσολογγίου με τροφές και ανθρώπινο δυναμικό, ήθελε όμως πολύ να βοηθήσει και το Απόκουρο. Αμέσως μόλις ήρθε στην Δερβέκιστα, πήρε δύο πολύ σημαντικές αποφάσεις.

Κατ΄ αρχάς οργανώνει το σχέδιο των επιδρομών του εναντίον των Τούρκων στο Πετροχώρι, κι αρχίζει τις επιδρομές του την επόμενη ημέρα 25 Ιουλίου 1825.

Η δεύτερη αποφασή του είχε σχέση με το Μεσολόγγι. Οργανώνει την κάθοδό του στο Μεσολόγγι και το βράδυ της 25-ης Ιουλίου καταφθάνει έξω απ΄ τα τείχη, κι εφορμά εναντίον των πολιορκητικών δυνάμεων του Κιουταχή. Ο αιφνιδιασμός ήταν άκρως επιτυχής, οι πολιορκημένοι ανεθάρρησαν, βγήκαν απ΄ τα τείχη κι όρμησαν εναντίον των Τούρκων, τους οποίους κατενίκησαν. Πολλοί οι νεκροί Τούρκοι, ελάχιστοι Έλληνες έπεσαν στην μάχη αυτή, που έμεινε στην ιστορία κι έγινε γνωστή ως η Νυχτομαχία του Μεσολογγίου.

Ανάμεσα στους ελάχιστους νεκρούς κι ο Πετροχωρίτης Γεώργιος Συρακούλας, που συμμετείχε στη μάχη αυτή με τις δυνάμεις του Κώστα Σιαδήμα.

Η σημασία της Νυκτομαχίας αυτής ήταν πολύ σημαντική. Οι Τούρκοι έπαθαν ανεπάντεχη πανολεθρία, κι είχαν πολλούς νεκρούς. Ο Καραϊσκάκης κατάφερε κι έμπασε στο Μεσολόγγι δύναμη αντρών αλλά και τροφές κι αναπτερώθηκε το ηθικό και το φρόνημα των πολιορκημένων.

Την ίδια βραδιά ο Καραϊσκάκης επανέρχεται στην Δερβέκιστα.

Την επόμενη ημέρα, ο Καραϊσκάκης αυξάνει την πίεση προς το Τούρκικο στρατόπεδο στο Πετροχώρι, μέρα με τη μέρα μάλιστα, αυξάνει τις δολιοφθορές του. Συμπλοκές έγιναν στις τοποθεσίες Πρόραχη, στα Μνήματα, στον Πυργάκι, στου Βασίλη τη Ράχη.

Την επόμενη ημέρα, στο επίκεντρο μπαίνει το Παλιοπήγαδο, το ιστορικό αυτό πηγάδι απ΄ το οποίο υδρεύονταν το Τούρκικο στρατόπεδο.

Στις 30 Ιουλίου, έγιναν οι σκληρότερες των μαχών. Ο ίδιος ο Καραϊσκάκης συμμετέχει σ΄ αυτές. Φέρεται αποφασισμένος να καταλάβει το Παλιοπήγαδο. Το επιτυγχάνει μετά από σκληρή μάχη και διώχνει τους Τούρκους από εκεί, που έντρομοι φεύγουν προς το στρατόπεδό τους στο Παλιόκαστρο. Οι Τούρκοι βλέποντας τις δυνάμεις τους στο Παλιοπήγαδο να καταδιώκονται, εξέρχονται των τειχών και στην τοποθεσία Κοτρώνια διεξάγεται σφοδρή σύγκρουση. Οι δυνάμεις του Καραϊσκάκη ενθαρρύνθηκαν από το αποτέλεσμα κι έφτασαν πολύ κοντά στα τείχη, με αποτέλεσμα να βρούν μεγάλη και αντίσταση. Μάλιστα προς στιγμή κινδύνεψε κι ο ίδιος ο Καραϊσκάκης, όμως απ΄ τα υψώματα της Παναούλας και του Παπαγιώργη επέπεσαν οι εν εφεδρεία δυνάμεις του Κίτσου Τζαβέλα και οι Ελληνικές δυνάμεις κατήγαγαν περιφανή νίκη. Με την κατάληψη του Παλιοπήγαδου, σταμάτησε η κύρια υδροδότηση των Τούρκων.

Το βράδυ της ίδιας ημέρας και μετά ις μάχες στο Πετροχώρι, ο Καραϊσκάκης επιστρέφει στην Δερβέκιστα και γράφει επιστολή προς την Κεντρική Διοίκηση και αναφέρει:

«….εσπέρας δε γενομένης επεστρέψαμεν εις Τερβέκιστα»….. Και συνεχίζει: «εκ του εχθρού πολλοί εσκοτώθηκαν, αρκετοί εζωγρήθησαν, εξ ημών μόνο δύο ελαβώθησαν αβλαβώς»…

Τις επομένες ημέρες ο Καραϊσκάκης συνεχίζει τις δολιοφθορές του κι αυξάνει την πίεσή του. Γνώριζε πολύ καλά, πως οι εξαντλημένες απ΄ την πείνα δυνάμεις του, δεν άντεχαν στις κατά μέτωπον επιθέσεις, γι  αυτό και κατέφευγε στις δολιοφθορές, οι οποίες καταράκωναν το ηθικό των Τούρκων. Γνώριζε επίσης ο αρχιστράτηγος πολύ καλά την τέχνη της χωσιάς, χτυπούσε κι έφευγε και με αυτή την τεχνική οι Τούρκοι έχαναν το ηθικό τους. Σε όλες τις επιχειρήσεις τους οι άντρες του Καραϊσκάκη κατάφερναν και ξέκοβαν ευάριθμα κοπάδια γιδοπροβάτων που τόσο είχαν ανάγκη για την διατροφή τους

Την επόμενη ημέρα οι δυνάμεις του Καραϊσκάκη ενθαρρυμένες απο την  περιφανή τους νίκη στις 30 Ιουλίου, επιτίθενται εναντίον των Τούρκικων δυνάμεων στο Μορόσκλαβο, κι αρπάζουν σημαντικές ποσότητες σιτηρών. Στο Μορόσκλαβο οι Τούρκοι είχαν τις σιταποθήκες τους.

Εν τω μεταξύ, κι ενώ οι αναμενόμενη βοήθεια από την Κεντρική Κυβέρνηση δεν έρχεται ποτέ, ενώ και τα στρατιωτικά θέματα πάνε απ΄ το κακό στο χειρότερο, μέσα σ΄ αυτ’ες τις αντιξοότητες ο Καραϊσκάκης καταστρώνει το τελικό του σχέδιο. Μεταβαίνει στην Μακρυνεία, στο Μποτίνο (Λιθοβούνι) κι οργανώνει κι εκεί τις ελάχιστες δυνάμεις. Βλέπετε οι Μακρύνειοι, υπό τις διαταγές του στρατηγού του Ζυγού Δημήτρη Μακρή, βρισκόντουσαν ήδη έγκλειστοι στο Μεσολόγγι. Ο Καραϊσκάκης οργανώνει του λιγοστούς εναπομείναντες Μακρύνειους και τους εντάσσει στο σχέδιό του.

Έτσι το βράδυ της 8-ης Αυγούστου του 1825, θέτει σε εφαρμογή το σχέδιό του, της κατάληψης δηλαδή του Τούρκικου στρατοπέδου στο Παλιόκαστρο Πετροχωρίου.

Μετά από εντολή του, ταυτόχρονα οι δυνάμεις στη Μακρυνεία και οι δικές του δυνάμεις από την Δερβέκιστα, ξεκινούν. Ανάβουν τεράστιες φωτιές, κόβουν ή σπάνε δέντρα, κυλάνε πέτρες προς τη λίμνη και τα διάφορα ρέματα, τυφεκίζουν συνεχώς στον αέρα και δημιουργούν ένα πανδαιμόνιο, το οποίο κορυφώθηκε, όταν όλες του οι δυνάμεις έφτασαν στους λόφους του Παπαγιώργη και της Παναούλας, απέναντι ακριβώς απ΄ το στρατόπεδο του Παλιόκαστρου.

Οι Τούρκοι έβλεπαν με δέος τις ακριβώς απέναντί τους δυνάμεις του Καραϊσκάκη και τους κατέλαβε ο φόβος. Οι Τούρκοι λίγησαν, σχημάτισαν την εντύπωση πως απέναντί τους είχαν μία τεράστια δύναμη που όπου νάναι επιτίθεται εναντίον τους. Τον τρόμο τους ενίσχυε και η οργανωμένη αντίδραση των Μακρύνειων που έδιναν την εντύπωση πως μία άλλη μεγάλη δύναμη Ελλήνων, ερχόταν εναντίον τους κι απ΄ τη Μακρυνεία.

Πήραν την  απόφασή τους εκείνο το βράδυ. Θα εγκατέλειπαν το στρατόπεδο το πρωί της επόμενης ημέρας, την 9-η Αυγούστου 1825.

Πράγματι όταν άρχισε να χαράζει, οι Τούρκοι εγκατέλειψαν τα πάντα στο στρατόπεδο, πήραν μόνο τον οπλισμό τους, κι αναχώρησαν προς τις παραλίμνιες περιοχές, έφθασαν στους Γέροντες, στου Μπόλεση, στα Μωραϊταίϊκα, πέρασαν το Ξερόρεμα και το Βαθύρεμα, από εκεί στην Μακρυνεία, κι από εκεί έφτασαν στο Δραγαμέστο.

Οι λιγοστές εκείνη την ώρα δυνάμεις του Καραϊσκάκη, κυνήγησαν τους Τούρκους ως την Τριχωνίδα. Γύρισαν όμως πίσω στο στρατόπεδο, για να βρούν τις τόσο πολύτιμες τροφές που εγκατελειψαν οι Τούρκοι και που επί τόσο χρονικό διάστημα είχαν στερηθεί.

Στο στρατόπεδο του Παλιόκαστρου οι Τούρκοι είχαν εγκαταλείψει τα πάντα, αφού μόνο τον οπλισμό τους είχαν πάρει μαζί τους. Οι νηστικοί αγωνιστές βρήκαν εκεί αρκετά τρόφιμα κι άλλα χρειαζούμενα, ενώ σφετιρίστικαν όλα τα αλογομούλαρα και τα γιδοπρόβατα.

Ο Καραϊσκάκης έφθασε στους πρόποδες του Παλιόκαστρου, όπου το εκκλησάκι του Άϊ-Θωμά, εκκλησάκι που έχτισε ο κλεφταρματωλός Βασίλης απ΄ το Μεγαδέντρο το 1806. Πρίν ανεβεί στο κατηλειμένο στρατόπεδο ο στρατάρχης, ξεπεζεύει μπροστά στην εκκλησιά, μπαίνει στον Άϊ-Θωμά, ανάβει το κερί του, κι ασπάζεται την εικόνα του Αγίου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο στρατάρχης στο πίσω μέρος της εικόνας, έβαλε την υπογραφή του. Στη συνέχεια ο Καραϊσκάκης ανέβηκε στο Παλιόκαστρο κι επέβλεψε στη συλλογή των τροφίμων.

Η ιστορική αυτή εικόνα του Άϊ-Θωμά, φέρει ημερομηνία 1817 κια φυλάσσεται ασφαλώς ως κειμήλιο στον Ναό του Αγίου Δημητρίου στο Πετροχώρι.

Η κατάλειψη του Τούρκικου στρατοπέδου του Παλιόκαστρου από τις δυνάμεις του Καραϊσκάκη, είχε τεράστια σημασία.

• Ολόκληρο το Απόκουρο ανάσανε. Εξέλειψαν οριστικά πλέον οι κατακτητικές δυνάμεις.

• ΕΛΕΥΘΕΡΩΘΗΚΕ ΤΟ ΑΠΟΚΟΥΡΟ

  • Ο έλεγχος ολόκληρης της τεράστιας περί την Τριχωνίδα λίμνη περιοχής, πέρασε στον έλεγχο των Ελλήνων.
  • Ένα περιφερειακό στρατόπεδο που στήριζε τις πολιορκητικές δυνάμεις του Κιουταχή στο Μεσολόγγι έπεσε, κι αποδυναμώθηκε η ανεφοδιαστική τακτική των Τούρκων στο Μεσολόγγι.
  • Χάνοντας οι Τούρκοι το στρατόπεδό τους στο Πετροχώρι, έχασαν και τον έλεγχο των επικοινωνιών από και προς την κεντρική Στερεά Ελλάδα.
  • Οι άντρες του Καραϊσκάκη αναθάρρησαν μετά από αυτή τους την επιτυχία και ενισχύθηκε το ηθικό τους.
  • Το στράτευμα το Καραϊσκάκη ενισχύθηκε σημαντικά με τρόφιμα και πολεμοφόδια.
  • Έκτοτε, δεν έγινε καμία σημαντική στρατιωτική κίνηση των Τούρκων στο Απόκουρο.

Σε ανάμνηση των ιστορικών αυτών γεγονότων που το καλοκαίρι του 1825 διαδραματίστηκαν στο Πετροχώρι, με πρωταγωνιστή τον σταυραετό της Ρούμελης, τον αρχιστράτηγο Γεώργιο Καραϊσκάκη, ο σύλλογος Ιστορικών Μελετών του Ιερού Αγώνα, έστησε στο Πετροχώρι το 1976 αναμνηστική στήλη, την οποία τοποθέτησε στο έμπα του χωριού.